Το γράμμα “Θ”
. Μέρος 1ον από 4.
***ΘΗΤΑ:
Το γράμμα “Θ”, που στα σήματα “μορς” αντιστοιχεί με το γράμμα “C”, σημαίνεται με παύλα-τελεία-παύλα-τελεία ( – . – . ) και σημαίνει “Ναι”(καταφατική απάντηση). Το έγχρωμο σημείο (σημαία), που σηκώνουμε στον ιστό, από το σηματοθέσιο, έχει πέντε (5) οριζόντιες λουρίδες, με τις πάνω και κάτω να είναι χρώματος μπλε, την δεύτερη από πάνω και την δεύτερη από κάτω προς τα πάνω, να είναι λευκές και την μεσαία να είναι κόκκινη. Η φωνητική του παράσταση στα ελληνικά είναι “ΘΕΑ΄” και διεθνώς “CHARLY”.
***Θ (το): Το “θήτα”, όπως γράφεται το κεφαλαίο γράμμα “Θ”. Συμβολίζει τον “διάδετο κρίκο” (βλέπε έκφραση).
***Θαιροί (οι): Τα κοινώς “βελόνια”, με τα οποία στηρίζεται στην πρύμνη, το πηδάλιο του πλοίου.
***Θαλάμη (η): Γράφεται και “θαλάμι”.Η κυλότητα του πυροβόλου όπλου, όπου μπαίνει η “γόμωση” ή ο “κάλυκας” και κλείνεται με το “κλείστρο”. Επίσης, “θαλάμι” είναι και η φωλιά/τρύπα/υποβρύχια σπηλιά, που ζουν/καταφεύγουν υδρόβια ζώα, πχ. το χταπόδι.
***Θαλαμηγοδρομία (η): Αγώνισμα ιστιοφόρων ψυχαγωγίας, αλλά όχι καθαρώς θαλαμηγών αναψυχής/περιήγησεων. ***Θαλαμηγός (η): Το “γιωτ” ή “λόρδικο” . Τα ειδικά, για ψυχαγωγία, ναυπηγούμενα σκάφη αναψυχής/περιηγήσεων, που έχουν τις ανέσεις για διασκέδαση, ανάπαυση και ύπνο. Δεν είναι καινούργιος ο όρος. Για παράδειγμα θα πούμε ότι, ο Φαραώ της Αιγύπτου Σέσωστρις ο κατακτητής (20ος αι. προ Χριστού, παρακαλώ), παρακολουθούσε την εκστρατεία στην Ερυθρά θάλασσα, επιβαίνων θαλαμηγού, με επένδυση από ασήμι και χρυσό.
***Θαλαμηπόλος (ο/η): Κοινώς “καμαριέρης/α”. Το άτομο που έχει την φροντίδα του θαλάμου. Στα πλοία τον λέμε “καμαρώτος” και είναι υπεύθυνος, όχι μόνον για την τακτοποίηση των καμπινών, αλλά και για την εξυπηρέτηση των επιβατών.
***Θαλάμι (το): Ακούγεται και σαν “θολάμι” . Φωλιά που κατασκευάζει το χταπόδι και διάφορα είδη ψαριών, όπως ο ροφός, η σμέρνα και την αναγνωρίζουν οι ψαράδες με το “γυαλί” (βλέπε λέξη).
***Θαλαμοφύλακας (ο/η): Το άτομο που αναλαμβάνει καθήκοντα επιτηρήσεως του θαλάμου.
***Θαλαμωτός (ο): Το αντικείμενο που έχει σχήμα θαλάμου , αλλά και το διαιρεμένο σε θαλάμους.
***Θάλαμος (ο): Στα πολεμικά/επιβατηγά πλοία λέμε τους χώρους ενδιαίτησης/υπηρεσιών, όπως θάλαμος υπαξιωματικών ή θάλαμος διακυβέρνησης κ.α..
***Θάλαμος (ο): Κοινώς “κάμαρα”. Είναι ο ελεύθερος χώρος της λέμβου/βάρκας στη πρύμη για τους επιβάτες, δίπλα στον πηδαλιούχο.
***Θάλαμος καύσης στη μηχανή (ο): Εκεί που γίνεται η καύση του πετρελαίου.
***Θάλασσα (η): Αξίζει να πούμε δυο κουβέντες παραπάνω για την θάλασσα, μιας κι όλη η “φασαρία” γίνεται γι αυτή.
– Ακόμα ηχεί στ΄ αυτιά μου η φράση “θάλαττα, θάλαττα” που αναφώνησαν οι “μύριοι” , όπως την περιγράφει ο Ξενοφώντας στην “Κύρου Ανάβασις”, όταν μετά τις περιπλανήσεις/περιπέτειες στη στεριά , αντίκρυσαν την θάλασσα του Εύξεινου Πόντου. Ο φιλόλογος καθηγητής του Πυθαγορείου Γυμνασίου στο νησί κατόρθωσε, με όλη του την “σκηνική” παρουσίαση, να χαράξει στο μυαλό μας την εικόνα των συναισθημάτων των “μυρίων”. Βλέπετε απευθυνόταν σε νησιώτες, όπως κι αυτός, που “ζούσαν” με την θάλασσα.
-Ο κόσμος μας είναι γεμάτος από εκφράσεις για την θάλασσα, όπως “έχει θάλασσα=έχει τρικυμία”, “τα έκανε θάλασσα=φέρθηκε αδέξια”, “έφαγε την θάλασσα με το κουτάλι=πολυταξιδευμένος” κ.α. και η δημοτική ποίηση τραγούδησε “”θάλασσα τους θαλασσινούς μην τους θαλασσοδέρνεις……” και πάρα πολλά άλλα.
-Για την θάλασσα θα πούμε, “έχει προβατάκια”=όταν έχει σηκώσει κύμα, “αφρίζει”=όταν το κύμα μεγαλώνει, “ασπρίζει”=όταν ο αέρας φυσά πάνω από 8 bf ή όταν απ΄ τις ακτές έρχονται πολύ δυνατές σπηλιάδες ή όταν έχει ξέρα/ρηχά κι αλλάζει το χρώμα της, “χοντρή θάλασσα” όταν ο κυματισμός είναι ογκώδης αλλά και μεγάλος, “άγρια”=παράφορη, “βουβή θάλασσα”=όταν έχουμε αποθαλασσία/φουσκοθαλασσιά και τα κύματα δεν σπάνε να κάνουν θόρυβο, “κάλμα/τζάκι/καθρέπτης/νηνεμία”= όταν είναι γαλήνη, “ανοιχτή θάλασσα”=μακρυά από ακτές και αρκετούς άλλους χαρακτηρισμούς, που δίνουμε στη ζωή μας (βλέπε και έκφραση “Κατάσταση θάλασσας”).
-Τα 3/4 της επιφάνεις της γης καταλαμβάνονται από το υγρό στοιχείο, που λέγεται θάλασσα.
-Χρώμα της θάλασσας. Κατ΄αρχάς θα πρέπει να πούμε ότι είναι το ανάλογο του ουρανού, αλλά ότι είναι δυνατόν, το νερό μιας περιοχής να έχει και τον δικό του χρωματισμό, όπως το νερό των αβαθών, που τα “προδίδουν” κι όλας. Το φυσικό είναι το μπλέ, επειδή οι κυανές ακτίνες, από το φάσμα των ακτίνων του φωτός, απορροφώνται περισσότερο από το υγρό στοιχείο. Επίσης τα ζωϊκά (πλαγκτόν) και τα ανόργανα μόρια ,σε μεγάλες συγκεντρώσεις, δίνουν άλλο χρώμα σε συγκεκριμένη περιοχή της θάλασσας. Έτσι έχουμε την “Ερυθρά θάλασσα” (πλήθος μικρών ζωόφυτων που επιπλέουν) , την “Κίτρινη θάλασσα” (το κίτρινο χρώμα της λάσπης και άμμου, που μεταφέρουν τα ποτάμια) κ.α.. Ο γενικός κανόνας θέλει, το θαλασσινό νερό να έχει, ωραίο μπλέ χρώμα, το “θαλασσί”.
-Οι θάλασσες συγκοινωνούν μεταξύ των , εκτός ελαχίστων κλειστών λεκανών, που μοιάζουν με λίμνες και λέγονται “περίκλειστες θάλασσες”, όπως η Κασπία θάλασσα και η Νεκρά θάλασσα , σε αντίθεση με τις ηπείρους.
-Οι ωκεανοί, με σειρά την έκταση, είναι οι εξής πέντε (5): 1) ο Ειρηνικός, 2) ο Ανταρκτικός (Νότιος Παγωμένος πιο παλιά), 3) ο Ατλαντικός, 4 )ο Ινδικός και 5) ο Αρκτικός (Βόρειος Παγωμένος πιο παλιά). Εκτάσεις θάλασσας ,που είναι μικρότερες των ωκεανών και που βρίσκονται μεταξύ νησιών ή μεγάλων εκτάσεων στεριάς, λέγονται απλά “θάλασσες”, όπως η Μεσόγειος θάλασσα. Αν τώρα είναι σε έκταση ακόμα πιο μικρές, τότε τα λέμε “πελάγη”, όπως το “Αιγαίο πέλαγος”.
-Το μεγαλύτερο βάθος έχει εντοπιστεί στην “Τάφρο των Μαριανών”, που βρίσκεται στον “Ειρηνικό” (νότια της Ιαπωνίας-ανατολικά των Φιλιππινών, περίπου). Το βάθος μετρήθηκε στα 10.994 μ. Αξίζει να πούμε ότι το ψηλότερο σημείο της στεριάς, που είναι το όρος “Έβερεστ”, έχει ύψος 8.848 μ., δηλαδή αν το βυθίζαμε εκεί, θα είχε από πάνω του βάθος 2.146 μ.. Τα μεγαλύτερα βάθη στους άλλους ωκεανούς είναι: Ατλαντικός 8.605 μ. (κοντά στο Πουέρτο Ρίκο), Ινδικός 7.450 μ.(νότια της ν. Ιάβας), Ανταρκτικός 7.234 μ. (Τάφρος του Νοτίου Σάντουιτς) και Αρκτικός 4.665 μ.. Θάταν παράλειψη να μην πούμε ότι, το βαθύτερο σημείο της Μεσογείου είναι 5269 μ.,στο Φρέαρ των Οινουσσών, που βρίσκεται στο Ιόνιο πέλαγος και νοτιοδυτικά (ΝΔ) της Πύλου και 35 ν.μλ.
-Τα ψηλότερα κύματα σχηματίζονται στις θάλασσες του Νότου, από πολύ βίαιους ανέμους (βλέπε και έκφραση “ζώνη μυκωμένων ανέμων”). Έχουν αναφερθεί και ωκεάνεια κύματα με ύψος μέχρι 30 μ..Τώρα στο Αιγαίο, το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), έχει μετρήσει κύματα ύψους δώδεκα (12) μέτρων, βόρεια από την νήσο Δία (Κρήτη) και τα τεράστια του ύψους των δεκαεννέα (19) μέτρων, στο στενό Σάμου -Ικαρίας. Θέλουν προσοχή τα “στενά”, γιατί ακόμα και με τα “μελτέμια” μπορεί, να δημιουργηθούν παρόμοια φαινόμενα. Το Ιόνιο ,σαν πιο ανοιχτή θάλασσα, δεν “σηκώνει” τέτοια κύματα.
-Το μήκος των κυμάτων (από κορυφή σε κορυφή) είναι μέχρι και 30 φορές μεγαλύτερο του ύψους του κύματος κι αυτό στην ανοιχτή θάλασσα. Αν π.χ. έχουμε κύμα με ύψος 10 μ., τότε το μήκος θα φθάνει και τα 300 μ..
-Τα κύματα “τρέχουν” με μέση ταχύτητα περίπου 20 κόμβων. Να μην ξεχνάμε και το “τσουνάμι”, που τα κύματά του φθάνουν, σε ταχύτητα, μέχρι και τα 800 χιλιόμετρα την ώρα (430 κόμβους περίπου).
-Τα βάθος στο οποίο γίνεται αισθητή η θαλασσοταραχή, θεωρητικά είναι τα 300 μ., αλλά πρακτικά ένα Υποβρύχιο σε βάθος 60 μ. περίπου, δεν έχει την επίδραση των κυμάτων επιφανείας.
-Η δύναμη των κυμάτων είναι τεράστια. Έχει υπολογιστεί ότι, η δύναμή τους σε ώρα καταιγίδας είναι 30 τόνοι ανά 1 μ2.
-Η γενική κίνηση των υδάτων της θάλασσας είναι 1) στον βόρειο Ατλαντικό από βορειοανατολικά προς νοτιοδυτικά (ΒΑ-ΝΔ), αλλά στα ανοιχτά είναι από νοτιοδυτικά προς βορειοανατολικά (ΝΔ-ΒΑ), 2) στον ισημερινό από ανατολικά προς δυτικά (Α-Δ) και 3) στις αφρικανικές ακτές ανεβαίνουν τα ψυχρά νερά το Νότου. -Η θερμοκρασία στην επιφάνεια είναι 0°C στους πόλους . Σταδιακά αυξάνει μέχρι τους 27°C στις τροπικές περιοχές (τους 29°C φθάνει μεταξύ Αυστραλίας και Ασίας). Στο Αιγαίο και στο Ιόνιο, οι θερμοκρασίες της θάλασσας κυμαίνονται από τους14°C έως 28°C. Η μέγιστη θερμοκρασία παρατηρείται τους μήνες Αύγουστο – Σεπτέμβριο, η δε ελάχιστη τον μήνα Μάρτιο. Όσο κατεβαίνουμε προς τον βυθό ελαττώνεται η θερμοκρασία, για να πλησιάζει τους 0°C στα μεγάλα βάθη. Να μην ξεχνάμε, τον ρόλο που παίζουν τα ρεύματα, που μεταφέρουν ζεστά νερά σε κρύες περιοχές και τις ζεσταίνουν ή και το αντίθετο, δηλαδή μεταφέρουν κρύο νερό από την περιοχή των πόλων στις ζεστές περιοχές και τις δροσίζουν. .
-Για το μάτι μας, ο φωτισμός εξαφανίζεται στα 200 μ. περίπου. -Οι βιολόγοι διαιρούν την θάλασσα σε τρεις περιοχές, 1) την “ωκεάνιο” ή “πελαγική” (απέραντος και βαθιά), 2) την “αβαθή” ή “νεριτική” (η περιοχή της αλιείας) και 3) την “παράκτιο” (καλύπτεται/αποκαλύπτεται με την παλίρροια).
-Η θάλασσα είναι περισσότερο κατοικία ζώων παρά φυτών.
Το μεγαλύτερο ζώο είναι η “Γαλάζια φάλαινα”, που φθάνει σε μήκος τα 32 μ. και βάρος τους 190 τόνους.
-Οι παλαιότεροι επικαλούνταν την βοήθεια του Αγίου Φωκά. Σήμερα ,την θέση του Αγίου Φωκά, έχει πάρει ο Άγιος Νικόλαος (μεγάλη η χάρη του). Πάντως ο κύριος προστάτης των ναυτικών είναι η Θεοτόκος (Παναγιά η θαλασσινή ή η θαλασσίτρια). Οι αρχαίοι πρόγονοί μας είχαν την Αφροδίτη την θαλασσαίαν/ευπλοίαν/πελαγίαν/λιμενίαν κ.α.. Στην κατάπαυση των τρικυμιών αποβλέπουν και οι τελετές την ημέρα των Θεοφανείων, που “αγιάζονται τα νερά” για να εξασφαλιστεί ο πλους των ναυτιλλομένων. Εδώ να πούμε και μια λαϊκή παροιμία “Τη Τυρινή και τω Βαγιώ, μπαίνει ο διάβολος στο γιαλό” που σημαίνει “την εβδομάδα της Τυροφάγου και την Κυριακή των Βαΐων η θάλασσα είναι τρικυμιώδης” .
-Το γοητευτικό στοιχείο της θάλασσας, κατά την παράδοση, είναι η “γοργόνα”
***Θάλασσα (η): Επιγράφουμε “θάλασσα”, την θαλάσσια έκταση μεταξύ νησιών ή μεγάλων εκτάσεων ξηράς, όπως η Μεσόγειος θάλασσα ή η θάλασσα των Αντιλλών κ.α.
***Θάλασσα ενάντια (η): Βλέπε λέξη “αντίπρωρος”
***Θάλασσα πλάγια (η): Το λέμε όταν έχουμε το καιρό στην “μπάντα”.
***Θαλασσαητός/θαλασσαετός/θαλασσαϊτός (ο): Κοινή ονομασία του Αλιάετου (βλέπε λέξη) που είναι και το εθνικό σύμβολο των ΗΠΑ.
***Θαλασσάκι (το): Χαρακτηρισμός κατάστασης της θάλασσας. Αλλιώς “ευθαλασσία” ή “ήρεμη”.
***Θαλασσασφάλεια ή ναυτασφάλεια (η): Η σύμβαση με την οποίαν ο ασφαλιστής αναλαμβάνει την υποχρέωση, έναντι του ασφαλιζομένου, να τον αποζημιώσει σε περίπτωση που συμβεί θαλάσσιος κίνδυνος.
***Θαλασσέρματα (τα): Ειδικά στεγανά διαμερίσματα του πλοίου/υποβρυχίου, που γεμίζονται με θαλασσινό νερό για λόγους ευσταθείας και την κατάδυση του υποβρύχιου.
***Θαλασσεύω: Μένω στη θάλασσα.
***Θαλάσσια αλιεία (η): Βλέπε λέξη “αλιεία”.
***Θαλάσσια αύρα (η): Κοινώς “μπάτης” ή “μπουκαδούρα” ή “εγκολπίας” ή “εξωδούρα” και η “τροπαία” των αρχαίων ελλήνων. Κατά τους ζεστούς μήνες, κοντά στις ακτές, πνέει συνήθως θαλάσσιος άνεμος,που αρχίζει 2-3 ώρες μετά την ανατολή του ήλιου, έρχεται στο “φόρτε” του, 1-2 ώρες μετά την αληθή μεσημβρία (βλέπε και έκφραση “ημερήσια μεταβολή θερμοκρασίας”) και παύει κατά τις νυκτερινές ώρες. Κι αυτό όλο γίνεται, λόγω της πιο ζεστής στεριάς από την θάλασσα. Τώρα, το αντίστροφο συμβαίνει κατά τις νυκτερινές ώρες και έχουμε την “απόγειο αύρα” (βλέπε και έκφραση), που αρχίζει περί την 21:00 και διαρκεί, σχεδόν, όλη την νύχτα, αλλά με μικρότερη ένταση. Συνήθως η “θαλάσσια αύρα” φθάνει μέχρι του ύψους των 300 μέτρων στην στεριά και τα 25 χιλιόμετρα σε βάθος, αλλά αυτό εξαρτάται κι από άλλους παράγοντες. Επίσης, το βάθος που επηρεάζει στη στεριά, είναι στα 40-50 μέτρα. Δεν ισχύει το ίδιο, αντίστοιχα, στην “απόγειο αύρα”, όπου έχουμε μικρότερη έκταση. Στα μικρά νησιά, δεν παρατηρούμε αυτό το φαινόμενο .Η ταχύτητα αυτού του ανέμου είναι μικρή. Πρέπει να πούμε ότι, οι αρχαίοι μας πρόγονοι, γνώριζαν καλά και εκμεταλλευόντουσαν αυτούς τους ανέμους και για παράδειγμα ,θα πούμε, ότι ο ιστορικός Πλούταρχος, μας λέει, ότι ο Θεμιστοκλής στην ναυμαχία της Σαλαμίνας, παρέταξε τα πλοία του έτσι ώστε, όταν άρχισε να πνέει η θαλάσσια αύρα, να είναι ευνοϊκή για τα ελληνικά πλοία (τον ξέρω αυτόν τον αέρα, μιας και τον έζησα, μια ζωή που λένε, στον Ναύσταθμο Σαλαμίνας).
***Θαλασσία ή Ναυτική Αστρολογία (η): Σπουδαίο σύγγραμμα του Φώκου του Σάμιου που ήκμασε τον 6ον π,Χ. αι.
***Θαλασσία Ένωση (η): Η “Ελληνική Θαλασσία Ένωση” είναι Νομικό πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου, ιδρύθηκε το 1935 και είναι υπό την εποπτεία του ΓΕΝ. Σκοπός της είναι η δημιουργία και ανάπτυξη του εθνικού θαλάσσιου πνεύματος.
***Θαλάσσια πανίσκη (η): Είναι το σύνολο των θαλάσσιων ζώων, από τα πολύ μικρά και ορατά στο μικροσκόπιο μέχρι τις φάλαινες. Στην “θαλάσσια πανίσκη” περιλαμβάνονται και τα θαλάσσια πτηνά, όπως οι γλάροι, η θαλάσσια χελιδόνα (βλέπε λέξη “θαλασσοδρόμος”), το άλμπατρος (μέγιστο άνοιγμα φτερών 3,5 μ.), η φρεγάτα κ.α.
***Θαλάσσια χλωρίδα (η): Τα υδρόβια φυτά που την αποτελούν, διαιρούνται σε δυο μεγάλες κατηγορίες. Η πρώτη είναι τα “άλγη” (φαιά, πράσινα, κόκκινα) και η δεύτερη είναι τα “φύκια” (βλέπε και λέξη “ζωστήρας”).
***Θαλάσσιες μεταφορές (οι): Στις “θαλάσσιες μεταφορές” εμπλέκονται ο εφοπλισμός, οι λιμενικοί οργανισμοί, οι επιχειρήσεις φορτοεκφόρτωσης, οι ναυαγοσωστικές επιχειρήσεις, γραφεία ναύλων/ναυτασφαλειών, οι νηογνώμονες. Φυσικά υπάρχουν και οι “ποτάμιες” καθώς και οι “λιμναίες” μεταφορές. ***Θαλασσίλα (η): Η μυρωδιά της θάλασσας που μας μυρίζει μόλις την πλησιάζουμε .
***Θαλασσινά (τα): Τα διάφορα οστρακόδερμα της θάλασσας.
***Θαλασσινό νερό (το): Το νερό της θάλασσας είναι αλμυρό, γιατί σ΄αυτό βρίσκεται διαλυμένος μεγάλος αριθμός συστατικών (βασικά αλάτων νατρίου και καλίου), από το “ξέπλυμα” – τρόπος του λέγειν – του εδάφους της γης επί αιώνες τώρα και τα οποία παραμένουν σε διάλυση αιωνίως.
***Θαλασσινός (ο): Αυτός που ανήκει ή αναφέρεται στη θάλασσα , ο θαλάσσιος, ο της θαλάσσης, ο προερχόμενος από την θάλασσα ή αυτός που γίνεται στη θάλασσα. Επίσης, αυτός που έχει επάγγελμα που σχετίζεται με την θάλασσα, όπως ο ναυτικός, ο ψαράς, αλλά και αυτοί που κατοικούν κοντά στη θάλασσα .***Θαλάσσιοι πάγοι (οι): Το σημείο τήξεως του θαλασσινού είναι ανάλογο της αλμυρότητάς του. Όσο μεγαλύτερη η αλμυρότητα τόσο πιο χαμηλό το σημείο τήξεως. Με αλμυρότητα 35/1000 τα επιφανειακά νερά αρχίζουν να πήζουν στους -2° C και πιο κάτω.
***Θαλάσσιος (ο): Αυτός που ανήκει ή βρίσκεται στη θάλασσα, όπως το θαλάσσιο ύδωρ, ο θαλάσσιος ιχθύς ή η θαλάσσια αύρα, τα θαλάσσια λουτρά.
***Θαλάσσιος λέων (ο): Συνθηματικό όνομα της σχεδιασθείσας και μη εκτελεσθείσας τελικά εισβολής στην Αγγλία, κατά τον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο, των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων.
***Θαλάσσιος σίφωνας (ο): Κοινώς η “τρούμπα”. Από τα κείμενα που έχω και με την βοήθεια του ChatGTP(OpenAI), διαμόρφωσα την ακόλουθη άποψη: Όταν λέμε “θαλάσσιος σίφωνας” (“waterspout”) εννοούμε τον βίαιο στροβιλισμό του αέρα, πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, σε σχήμα σωλήνα ευθύγραμμου/κεκαμμένου, κατά κάποιο τρόπο, που συνδέει την θάλασσα με νέφος στον ουρανό, του τύπου “σωρείτη” (cumulus)-βλέπε λέξη.Υπάρχουν δύο (2) τύποι “θαλάσσιων σιφώνων”. 1) Ο “νεροστρόβιλος” (Ναυτική Μετεωρολογία Βουρλάκη 1961) ή “Tornadο” – known as a Cyclone (H.O.Pub.No.220) ή “Tornadic waterspout” (OpenAI). Σε γενικές γραμμές είναι ένας πραγματικός ανεμοστρόβιλος και σχηματίζεται κάτω από καταιγιδοφόρα νέφη (cumulonimbus) – ογκώδη, μαυρόασπρα νέφη, με κατακόρυφη ανάπτυξη σαν πύργοι , από τα οποία βγαίνει μια απόφυση χοάνης και κατευθείνεται προς την θάλασσα. Λίγο πριν φτάσει στην επιφάνεια της θάλασσας, περί τα 10-20 μέτρα, το νερό υφίσταται σφοδρή αναταραχή και μια άλλη χοάνη νερού από σταγονίδια, σηκώνεται και ενώνεται με αυτήν. Φθάνει μέχρι 250 μέτρα σε διάμετρο, κινείται αργά, όπως και το νέφος που εξαρτάται, δεν έχει μεγάλη διάρκεια (περίπου 30΄) και είναι πολύ βίαιος (είναι σε θέση να ανατρέψουν πλοία). 2) “Θαλάσσιος σιφώνας” ή “Waterspout” (H.O.PubNo.220) ή “Fair-weather waterspout” (OpenAI). Είναι πιο μικρός και πιο αδύναμος. Δεν συνδέεται με έντονη καταιγίδα και δεν συνοδεύεται από καταιγιδοφόρο νέφος. Ξεκινά από την επιφάνεια της θάλασσας και επεκτείνεται προς τα πάνω. Είναι ευθύς ή και κεκαμμένος και φθάνει σε ύψος 50-600 μέτρα. Είναι πιο συχνοί στη Μεσόγειο. Η θάλασσα δεν “ρουφιέται” . Αυτό που βλέπουμε είναι οπτική ψευδαίσθηση. Το ανοδικό ρεύμα του σίφωνα, ανυψώνει σταγόνες θαλασσινού νερού μέχρι ένα ύψος, που κυμαίνεται στα 20 μέτρα. Ο στροβιλισμός του αέρα και μάλιστα με ταχύτητες που φθάνουν μέχρι και τα 150 χλμ./ώρα, δημιουργεί έντονη ανατάραξη στο νερό και είναι επικίνδυνο για να αναποδογυρίσουν μικρά σκάφη. Η διάμετρός τους είναι μικρή και κυμαίνεται στα 20 μέτρα (φυσικά υπάρχουν κι οι εξαιρέσεις). Η διάρκειά τους κυμαίνεται στα 20΄-30΄ της ώρας. Συχνά “σπάνε” απότομα, αφήνοντας στροβιλισμένο νερό, που πέφτει ξανά στη θάλασσα. Στον ημερήσιο τύπο έχουμε διαβάσει όλοι, για την “βροχή ψαριών” σε κάποιο τόπο, που δεν είναι άλλος υπεύθυνος, παρά κάποιος σίφωνας, που τα ανασήκωσε από την θάλασσα, με τον στροβιλισμό και το ανοδικό ρεύμα και τα “πέταξε” στη στεριά. Εδώ, θα σας μεταφέρω την εικόνα, που έχω από έναν σίφωνα, που έτυχε να συναντήσω, κατά τον πλου από Ρόδο προς Καστελόριζο. Όταν τον εντοπίσαμε, είχε περίπου ευθύγραμμη ανύψωση πάνω από 250 μέτρα και ήταν σε επαφή με τον συννεφιασμένο, τελείως, ουρανό. Τα σύννεφα ήταν του τύπου “Στρώμα/Stratus”. Η διάμετρός του εκτιμήθηκε στα 20-30 μέτρα γιατί έμοιαζε, σε εύρος, με πλώρη καραβιού, με αντίθετη πορεία. ΄Αλλα, δεν θυμάμαι, γιατί στρίψαμε προς νότον, για να μην συναντηθούμε. Επίσης να πούμε ότι στο Βυζάντιο, οι ναύτες που χειριζόντουσαν τους “σίφουνες”, με τους οποίους εκτοξευόταν το “υγρό πυρ”, λεγόντουσαν “σιφουνάτορες”.
***Θαλασσόβιος (ο/η/το): Οτιδήποτε ζει στη θάλασσα. Όταν αναφερόμαστε στον άνθρωπο, εννοούμε το άτομο, που ζεί από την θάλασσα, όπως ο ψαράς, ο ναυτικός κλπ. Επίσης ,το επεκτείνουμε και σ΄ αυτούς που αγαπούν την θάλασσα ή και ταξιδεύουν στη θάλασσα.
***Θαλασσοβρεγμένος (ο/η/το): Βρεγμένο απ΄ την θάλασσα.
***Θαλασσογενής (ο/η/το): Ότι γεννήθηκε από την θάλασσα/δημιουργήθηκε από την θάλασσα, όπως “η θαλασσογενής ακτή”, που σημαίνει “η ακτή που δημιουργήθηκε από την ενέργεια των κυμάτων”.
***Θαλασσογράφος (ο/η): Το άτομο που ζωγραφίζει, με θέμα, τη θάλασσα.
***Θαλασσοδαρμένος (ο): Κοινώς ο “γεμιτζής” (βλέπε λέξη).
***Θαλασσοδέρνομαι: Παλεύω απεγνωσμένα με τα κύματα. Το λέμε όμως και για όσους ταξιδεύουν/εργάζονται σε πλοίο.
***Θαλασσοδρόμος (ο): Πουλί που ζει στα βόρεια του Ατλαντικού ωκεανού και επειδή έχει διχαλωτή ουρά , όπως το χελιδόνι, το αποκαλούν οι ναυτικοί “χελιδόνι της θάλασσας”. Από την φωλιά τους βγαίνουν την νύχτα ή όταν έχει καταιγίδα και πετάνε τόσο χαμηλά, που νομίζεις ότι βαδίζουν πάνω στα κύματα (θαλασσοδρόμοι) και τα λένε οι ναυτικοί και “πουλιά της καταιγίδας”, καθώς και προμήνυμα καταιγίδας. ***Θαλασσοθεραπεία (η): Η χρησιμοποίηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος για θεραπευτικούς/προφυλακτικούς σκοπούς.
***Θαλασσόκολλα (η): Ναυτική κόλλα, πολύ ισχυρή που αντέχει στη θάλασσα.
***Θαλασσοκρατορία (η): Η κυριαρχία επί των θαλασσών.
***Θαλασσομάχος (ο): Κοινώς “κιορμπαστούνι”. Ξύλινο/σιδερένιο υποστήριγμα του προβόλου (μπομπρέσου) – βλέπε λέξεις – των ιστιοφόρων, το οποίο συγκρατεί το συρματόσχοινο που στηρίζει τον πρόβολο.
***Θαλασσόμυλοι (οι): Υδρόμυλοι που χρησιμοποιούν σαν κινητήρια δύναμη την θάλασσα.
***Θαλασσόλυκος (ο): Αυτός που έχει μεγάλη πείρα της θάλασσας.
***Θαλασσόπληκτος (ο/η): Αυτόν που τον χτυπάνε τα κύματα.
***Θαλασσοπλοΐα (η): Ο πλούς στο υγρό στοιχείο .***Θαλασσοπνίγομαι: Κινδυνεύω να πνιγώ στη θάλασσα και μεταφορικά σημαίνει ότι μοχθώ ασχολούμενος με την θάλασσα, είτε ως ναυτικός είτε ως ψαράς.
***Θαλασσοποίηση (η): Κοινώς το “θαλάσσωμα”. Προκαλώ αναστάτωση.
***Θαλασσοπορεία (η): Λέγεται και “ποντοπορεία” ή “ωκεανοπορεία”. Γενικά είναι η τέχνη να κυβερνάς ένα σκάφος, όταν διαπλέεις μεγάλες θάλασσες
***Θάλασσα ενάντια (η): Βλέπε λέξη “αντίπρωρος”
***Θάλασσα πλάγια (η): Το λέμε όταν έχουμε το καιρό στην “μπάντα”.
***Θαλασσαητός/θαλασσαετός/θαλασσαϊτός (ο): Κοινή ονομασία του Αλιάετου (βλέπε λέξη) που είναι και το εθνικό σύμβολο των ΗΠΑ.
***Θαλασσάκι (το): Χαρακτηρισμός κατάστασης της θάλασσας. Αλλιώς “ευθαλασσία” ή “ήρεμη”.
***Θαλασσασφάλεια ή ναυτασφάλεια (η): Η σύμβαση με την οποίαν ο ασφαλιστής αναλαμβάνει την υποχρέωση, έναντι του ασφαλιζομένου, να τον αποζημιώσει σε περίπτωση που συμβεί θαλάσσιος κίνδυνος.
***Θαλασσέρματα (τα): Ειδικά στεγανά διαμερίσματα του πλοίου/υποβρυχίου, που γεμίζονται με θαλασσινό νερό για λόγους ευσταθείας και την κατάδυση του υποβρύχιου.
***Θαλασσεύω: Μένω στη θάλασσα.
***Θαλάσσια αλιεία (η): Βλέπε λέξη “αλιεία”.
***Θαλάσσια αύρα (η): Κοινώς “μπάτης” ή “μπουκαδούρα” ή “εγκολπίας” ή “εξωδούρα” και η “τροπαία” των αρχαίων ελλήνων. Κατά τους ζεστούς μήνες, κοντά στις ακτές, πνέει συνήθως θαλάσσιος άνεμος,που αρχίζει 2-3 ώρες μετά την ανατολή του ήλιου, έρχεται στο “φόρτε” του, 1-2 ώρες μετά την αληθή μεσημβρία (βλέπε και έκφραση “ημερήσια μεταβολή θερμοκρασίας”) και παύει κατά τις νυκτερινές ώρες. Κι αυτό όλο γίνεται, λόγω της πιο ζεστής στεριάς από την θάλασσα. Τώρα, το αντίστροφο συμβαίνει κατά τις νυκτερινές ώρες και έχουμε την “απόγειο αύρα” (βλέπε και έκφραση), που αρχίζει περί την 21:00 και διαρκεί, σχεδόν, όλη την νύχτα, αλλά με μικρότερη ένταση. Συνήθως η “θαλάσσια αύρα” φθάνει μέχρι του ύψους των 300 μέτρων στην στεριά και τα 25 χιλιόμετρα σε βάθος, αλλά αυτό εξαρτάται κι από άλλους παράγοντες. Επίσης, το βάθος που επηρεάζει στη στεριά, είναι στα 40-50 μέτρα. Δεν ισχύει το ίδιο, αντίστοιχα, στην “απόγειο αύρα”, όπου έχουμε μικρότερη έκταση. Στα μικρά νησιά, δεν παρατηρούμε αυτό το φαινόμενο .Η ταχύτητα αυτού του ανέμου είναι μικρή. Πρέπει να πούμε ότι, οι αρχαίοι μας πρόγονοι, γνώριζαν καλά και εκμεταλλευόντουσαν αυτούς τους ανέμους και για παράδειγμα ,θα πούμε, ότι ο ιστορικός Πλούταρχος, μας λέει, ότι ο Θεμιστοκλής στην ναυμαχία της Σαλαμίνας, παρέταξε τα πλοία του έτσι ώστε, όταν άρχισε να πνέει η θαλάσσια αύρα, να είναι ευνοϊκή για τα ελληνικά πλοία (τον ξέρω αυτόν τον αέρα, μιας και τον έζησα, μια ζωή που λένε, στον Ναύσταθμο Σαλαμίνας).
***Θαλασσία ή Ναυτική Αστρολογία (η): Σπουδαίο σύγγραμμα του Φώκου του Σάμιου που ήκμασε τον 6ον π,Χ. αι.
***Θαλασσία Ένωση (η): Η “Ελληνική Θαλασσία Ένωση” είναι Νομικό πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου, ιδρύθηκε το 1935 και είναι υπό την εποπτεία του ΓΕΝ. Σκοπός της είναι η δημιουργία και ανάπτυξη του εθνικού θαλάσσιου πνεύματος.
***Θαλάσσια πανίσκη (η): Είναι το σύνολο των θαλάσσιων ζώων, από τα πολύ μικρά και ορατά στο μικροσκόπιο μέχρι τις φάλαινες. Στην “θαλάσσια πανίσκη” περιλαμβάνονται και τα θαλάσσια πτηνά, όπως οι γλάροι, η θαλάσσια χελιδόνα (βλέπε λέξη “θαλασσοδρόμος”), το άλμπατρος (μέγιστο άνοιγμα φτερών 3,5 μ.), η φρεγάτα κ.α.
***Θαλάσσια χλωρίδα (η): Τα υδρόβια φυτά που την αποτελούν, διαιρούνται σε δυο μεγάλες κατηγορίες. Η πρώτη είναι τα “άλγη” (φαιά, πράσινα, κόκκινα) και η δεύτερη είναι τα “φύκια” (βλέπε και λέξη “ζωστήρας”).
***Θαλάσσιες μεταφορές (οι): Στις “θαλάσσιες μεταφορές” εμπλέκονται ο εφοπλισμός, οι λιμενικοί οργανισμοί, οι επιχειρήσεις φορτοεκφόρτωσης, οι ναυαγοσωστικές επιχειρήσεις, γραφεία ναύλων/ναυτασφαλειών, οι νηογνώμονες. Φυσικά υπάρχουν και οι “ποτάμιες” καθώς και οι “λιμναίες” μεταφορές. ***Θαλασσίλα (η): Η μυρωδιά της θάλασσας που μας μυρίζει μόλις την πλησιάζουμε .
***Θαλασσινά (τα): Τα διάφορα οστρακόδερμα της θάλασσας.
***Θαλασσινό νερό (το): Το νερό της θάλασσας είναι αλμυρό, γιατί σ΄αυτό βρίσκεται διαλυμένος μεγάλος αριθμός συστατικών (βασικά αλάτων νατρίου και καλίου), από το “ξέπλυμα” – τρόπος του λέγειν – του εδάφους της γης επί αιώνες τώρα και τα οποία παραμένουν σε διάλυση αιωνίως.
***Θαλασσινός (ο): Αυτός που ανήκει ή αναφέρεται στη θάλασσα , ο θαλάσσιος, ο της θαλάσσης, ο προερχόμενος από την θάλασσα ή αυτός που γίνεται στη θάλασσα. Επίσης, αυτός που έχει επάγγελμα που σχετίζεται με την θάλασσα, όπως ο ναυτικός, ο ψαράς, αλλά και αυτοί που κατοικούν κοντά στη θάλασσα .***Θαλάσσιοι πάγοι (οι): Το σημείο τήξεως του θαλασσινού είναι ανάλογο της αλμυρότητάς του. Όσο μεγαλύτερη η αλμυρότητα τόσο πιο χαμηλό το σημείο τήξεως. Με αλμυρότητα 35/1000 τα επιφανειακά νερά αρχίζουν να πήζουν στους -2° C και πιο κάτω.
***Θαλάσσιος (ο): Αυτός που ανήκει ή βρίσκεται στη θάλασσα, όπως το θαλάσσιο ύδωρ, ο θαλάσσιος ιχθύς ή η θαλάσσια αύρα, τα θαλάσσια λουτρά.
***Θαλάσσιος λέων (ο): Συνθηματικό όνομα της σχεδιασθείσας και μη εκτελεσθείσας τελικά εισβολής στην Αγγλία, κατά τον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο, των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων.
***Θαλάσσιος σίφωνας (ο): Κοινώς η “τρούμπα”. Από τα κείμενα που έχω και με την βοήθεια του ChatGTP(OpenAI), διαμόρφωσα την ακόλουθη άποψη: Όταν λέμε “θαλάσσιος σίφωνας” (“waterspout”) εννοούμε τον βίαιο στροβιλισμό του αέρα, πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, σε σχήμα σωλήνα ευθύγραμμου/κεκαμμένου, κατά κάποιο τρόπο, που συνδέει την θάλασσα με νέφος στον ουρανό, του τύπου “σωρείτη” (cumulus)-βλέπε λέξη.Υπάρχουν δύο (2) τύποι “θαλάσσιων σιφώνων”. 1) Ο “νεροστρόβιλος” (Ναυτική Μετεωρολογία Βουρλάκη 1961) ή “Tornadο” – known as a Cyclone (H.O.Pub.No.220) ή “Tornadic waterspout” (OpenAI). Σε γενικές γραμμές είναι ένας πραγματικός ανεμοστρόβιλος και σχηματίζεται κάτω από καταιγιδοφόρα νέφη (cumulonimbus) – ογκώδη, μαυρόασπρα νέφη, με κατακόρυφη ανάπτυξη σαν πύργοι , από τα οποία βγαίνει μια απόφυση χοάνης και κατευθείνεται προς την θάλασσα. Λίγο πριν φτάσει στην επιφάνεια της θάλασσας, περί τα 10-20 μέτρα, το νερό υφίσταται σφοδρή αναταραχή και μια άλλη χοάνη νερού από σταγονίδια, σηκώνεται και ενώνεται με αυτήν. Φθάνει μέχρι 250 μέτρα σε διάμετρο, κινείται αργά, όπως και το νέφος που εξαρτάται, δεν έχει μεγάλη διάρκεια (περίπου 30΄) και είναι πολύ βίαιος (είναι σε θέση να ανατρέψουν πλοία). 2) “Θαλάσσιος σιφώνας” ή “Waterspout” (H.O.PubNo.220) ή “Fair-weather waterspout” (OpenAI). Είναι πιο μικρός και πιο αδύναμος. Δεν συνδέεται με έντονη καταιγίδα και δεν συνοδεύεται από καταιγιδοφόρο νέφος. Ξεκινά από την επιφάνεια της θάλασσας και επεκτείνεται προς τα πάνω. Είναι ευθύς ή και κεκαμμένος και φθάνει σε ύψος 50-600 μέτρα. Είναι πιο συχνοί στη Μεσόγειο. Η θάλασσα δεν “ρουφιέται” . Αυτό που βλέπουμε είναι οπτική ψευδαίσθηση. Το ανοδικό ρεύμα του σίφωνα, ανυψώνει σταγόνες θαλασσινού νερού μέχρι ένα ύψος, που κυμαίνεται στα 20 μέτρα. Ο στροβιλισμός του αέρα και μάλιστα με ταχύτητες που φθάνουν μέχρι και τα 150 χλμ./ώρα, δημιουργεί έντονη ανατάραξη στο νερό και είναι επικίνδυνο για να αναποδογυρίσουν μικρά σκάφη. Η διάμετρός τους είναι μικρή και κυμαίνεται στα 20 μέτρα (φυσικά υπάρχουν κι οι εξαιρέσεις). Η διάρκειά τους κυμαίνεται στα 20΄-30΄ της ώρας. Συχνά “σπάνε” απότομα, αφήνοντας στροβιλισμένο νερό, που πέφτει ξανά στη θάλασσα. Στον ημερήσιο τύπο έχουμε διαβάσει όλοι, για την “βροχή ψαριών” σε κάποιο τόπο, που δεν είναι άλλος υπεύθυνος, παρά κάποιος σίφωνας, που τα ανασήκωσε από την θάλασσα, με τον στροβιλισμό και το ανοδικό ρεύμα και τα “πέταξε” στη στεριά. Εδώ, θα σας μεταφέρω την εικόνα, που έχω από έναν σίφωνα, που έτυχε να συναντήσω, κατά τον πλου από Ρόδο προς Καστελόριζο. Όταν τον εντοπίσαμε, είχε περίπου ευθύγραμμη ανύψωση πάνω από 250 μέτρα και ήταν σε επαφή με τον συννεφιασμένο, τελείως, ουρανό. Τα σύννεφα ήταν του τύπου “Στρώμα/Stratus”. Η διάμετρός του εκτιμήθηκε στα 20-30 μέτρα γιατί έμοιαζε, σε εύρος, με πλώρη καραβιού, με αντίθετη πορεία. ΄Αλλα, δεν θυμάμαι, γιατί στρίψαμε προς νότον, για να μην συναντηθούμε. Επίσης να πούμε ότι στο Βυζάντιο, οι ναύτες που χειριζόντουσαν τους “σίφουνες”, με τους οποίους εκτοξευόταν το “υγρό πυρ”, λεγόντουσαν “σιφουνάτορες”.
***Θαλασσόβιος (ο/η/το): Οτιδήποτε ζει στη θάλασσα. Όταν αναφερόμαστε στον άνθρωπο, εννοούμε το άτομο, που ζεί από την θάλασσα, όπως ο ψαράς, ο ναυτικός κλπ. Επίσης ,το επεκτείνουμε και σ΄ αυτούς που αγαπούν την θάλασσα ή και ταξιδεύουν στη θάλασσα.
***Θαλασσοβρεγμένος (ο/η/το): Βρεγμένο απ΄ την θάλασσα.
***Θαλασσογενής (ο/η/το): Ότι γεννήθηκε από την θάλασσα/δημιουργήθηκε από την θάλασσα, όπως “η θαλασσογενής ακτή”, που σημαίνει “η ακτή που δημιουργήθηκε από την ενέργεια των κυμάτων”.
***Θαλασσογράφος (ο/η): Το άτομο που ζωγραφίζει, με θέμα, τη θάλασσα.
***Θαλασσοδαρμένος (ο): Κοινώς ο “γεμιτζής” (βλέπε λέξη).
***Θαλασσοδέρνομαι: Παλεύω απεγνωσμένα με τα κύματα. Το λέμε όμως και για όσους ταξιδεύουν/εργάζονται σε πλοίο.
***Θαλασσοδρόμος (ο): Πουλί που ζει στα βόρεια του Ατλαντικού ωκεανού και επειδή έχει διχαλωτή ουρά , όπως το χελιδόνι, το αποκαλούν οι ναυτικοί “χελιδόνι της θάλασσας”. Από την φωλιά τους βγαίνουν την νύχτα ή όταν έχει καταιγίδα και πετάνε τόσο χαμηλά, που νομίζεις ότι βαδίζουν πάνω στα κύματα (θαλασσοδρόμοι) και τα λένε οι ναυτικοί και “πουλιά της καταιγίδας”, καθώς και προμήνυμα καταιγίδας. ***Θαλασσοθεραπεία (η): Η χρησιμοποίηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος για θεραπευτικούς/προφυλακτικούς σκοπούς.
***Θαλασσόκολλα (η): Ναυτική κόλλα, πολύ ισχυρή που αντέχει στη θάλασσα.
***Θαλασσοκρατορία (η): Η κυριαρχία επί των θαλασσών.
***Θαλασσομάχος (ο): Κοινώς “κιορμπαστούνι”. Ξύλινο/σιδερένιο υποστήριγμα του προβόλου (μπομπρέσου) – βλέπε λέξεις – των ιστιοφόρων, το οποίο συγκρατεί το συρματόσχοινο που στηρίζει τον πρόβολο.
***Θαλασσόμυλοι (οι): Υδρόμυλοι που χρησιμοποιούν σαν κινητήρια δύναμη την θάλασσα.
***Θαλασσόλυκος (ο): Αυτός που έχει μεγάλη πείρα της θάλασσας.
***Θαλασσόπληκτος (ο/η): Αυτόν που τον χτυπάνε τα κύματα.
***Θαλασσοπλοΐα (η): Ο πλούς στο υγρό στοιχείο .***Θαλασσοπνίγομαι: Κινδυνεύω να πνιγώ στη θάλασσα και μεταφορικά σημαίνει ότι μοχθώ ασχολούμενος με την θάλασσα, είτε ως ναυτικός είτε ως ψαράς.
***Θαλασσοποίηση (η): Κοινώς το “θαλάσσωμα”. Προκαλώ αναστάτωση.
***Θαλασσοπορεία (η): Λέγεται και “ποντοπορεία” ή “ωκεανοπορεία”. Γενικά είναι η τέχνη να κυβερνάς ένα σκάφος, όταν διαπλέεις μεγάλες θάλασσες
**Θαλασσοπούλι (το): Εκτός των υδρόβιων πτηνών, το λέμε και για τον ναυτικό, που είναι πεπειραμένος/επιδέξιος/θαρραλέος, ακόμα και για το ταχύπλοο σκάφος.
***Θαλασσόσκυλο (το): Ο καλός ναύτης που έχει και πολλά χρόνια στη θάλασσα (βλέπε παραπάνω “θαλασσόλυκος”)
***Θαλασσούμαι: Πνίγομαι στη θάλασσα,γεμίζω θάλασσα.
***Θαλασσοταραχή (η): Η τρικυμιώδης αναταραχή της θάλασσας.
***Θαλασσοτόμος (ο): Τον βρίσκουμε στις ξύλινες βάρκες, όπου η στείρα (το κοράκι της πλώρης) προεξέχει και είναι το κομμάτι της, που “σχίζει” την θάλασσα.
***Θαλασσοφοβία (η): Ο φόβος για την θάλασσα που οφείλεται σε παθολογικά αίτια.
***Θαλασόχορτο (το): Τα φυτά που φυτρώνουν κοντά στη θάλασσα, όπως είναι τα “αλμυρίκια”.
***Θαλασσώνω: Τα “μούσκεψα”. Τα κάνω άνω κάτω. Έχουμε και την φράση «Κοίτα να μην τα θαλασσώσεις» .
***Θέα (η): Η όψη , η παρατήρηση, η “βίστα”.
***Θέατρο επιχειρήσεων (το): Η περιοχή στην οποίαν δρούνε οι δικές μας δυνάμεις.
***Θεμιστοκλής (ο): Ο νικητής της σπουδαιότερης ναυμαχίας παγκοσμίως. Ήταν γιός του Νεοκλέους(από την Λεόντιδα φυλή-μία απ΄τις10 φυλές της Αττικής) και της Ευτέρπης (με καταγωγή από την Θράκη/Καρία). Επειδή η μητέρα του δεν ήταν από την Αττική, δεν θεωρούνταν τέλειος πολίτης, με συνέπεια να του απαγορεύεται η συμμετοχή σε ορισμένα κοινά.
***Θεοδόλιχος (ο): Είναι οπτικό γωνιομετρικό όργανο, που χρησιμεύει σε τοπογραφικές/γεωδετικές εργασίες. Το χρησιμοποιούσαμε στο μάθημα “Υδρογραφία” στην ΣΝΔ.
***Θεομηνία (η): Οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες που φέρνουν μεγάλη καταστροφή.
***Θεοφάνια (τα): Η βάπτιση του Χριστού και ο “Αγιασμός των υδάτων” για καλές θάλασσες.
***Θερμά ρεύματα (τα): Ένα από αυτά είναι το επιφανειακό (μέχρι 400 μ. βάθος) ρεύμα του “Κόλπου” ή “Golf Stream” (βλέπε λέξη “ρεύματα”).
***Θερμαντήρας (ο): Στον “ατμολέβητα” (καζάνι), είναι ο χώρος, που γίνεται η καύση και μέσω του οποίου τα καυσαέρια οδεύουν στην “καπνοδόχο” (τσιμινιέρα) – βλέπε λέξεις.
***Θερμές χώρες (οι): Στην κατηγορία αυτή εμπίπτουν οι χώρες όπου δεν υπάρχει χειμώνας. Εμείς ανήκουμε στην κατηγορία των “εύκρατων χωρών” όπου ο χειμώνας είναι ήπιος.
***Θερμή σύσφιγξη (η): Σ΄αυτήν συμμετέχουν τρείς (3) αέριες μάζες , αντί των δύο που χαρακτηρίζουν το “μέτωπο”. Εκτός της “θερμής” υπάρχει και η “ψυχρή σύσφιγξη” (βλέπε έκφραση).
***Θερμό μέτωπο (το): Στην περίπτωση που δύο (2) αέριες μάζες (μια θερμή και μια ψυχρή), που είναι σε επαφή, κινούνται, με την “θερμή” να ακολουθεί την “ψυχρή”, τότε την επιφάνεια που τις διαχωρίζει την λέμε ¨θερμό μέτωπο”.
***Θερμοκρασία θάλασσας και αέρα (η): Όσον αφορά στην “θερμοκρασία θάλασσας” βλέπε παραπάνω λέξη “Θάλασσα”. Η θερμοκρασία των επιφανειακών στρωμάτων του αέρα εξαρτάται από παράγοντες όπως α).-η ηλιακή ακτινοβολία, β).-τα θαλάσσια ρεύματα, αλλά και τα ρεύματα της ατμόσφαιρας (το ρεύμα του Κόλπου, προκαλεί τις υψηλές θερμοκρασίες στο βορειανατολικό Ατλαντικό και το ρεύμα του Labrador τις χαμηλές θερμοκρασίες στις ακτές της Νέας Γης-ανατολικό Καναδά), γ).- κατανομή στεριάς – θάλασσας (η στεριά θερμαίνεται περισσότερο από την θάλασσα. Στην Ελλάδα η θάλασσα εισχωρεί παντού στη στεριά και είμαστε γεμάτοι νησιά, ενώ στη Σαχάρα /Αυστραλία “καίγεται” ο αέρας από την ακτινοβολία της στεριάς), δ).-άνεμοι που επικρατούν (οι “ετησίες”/κοινώς μελτέμια, δροσίζουν την περιοχή. Θυμάμαι μια χρονιά, που επίσημα, σταμάτησαν οι οικοδομικές εργασίες στην ν.Άνδρο, επειδή σταμάτησαν τα “μελτέμια” και δεν μπορούσαν να εργαστούν στην οικοδομή), ε).- μόλυνση στην ατμόσφαιρα (το “νέφος” πάνω από τις περιοχές Αθηνών-Πειραιώς-περιχώρων), στ).-η φύση και το ανάγλυφο του εδάφους (ν. Μύκονος-ξεραΐλα και Σαραντάπηχο στο όρος Κυλλήνη Πελοποννήσου όπου η φύση οργιάζει) και ζ).- νεφώσεις στον ουρανό (η θερμοκρασία του αέρα ,θα περίμενε κανείς να είναι υψηλή στον γήϊνο ισημερινό, αλλά δεν είναι τόσο, λόγω νεφώσεων. Είναι όμως πιο ψιλή στις περιοχές, που είναι 10°-20° βόρεια ή νότια από αυτόν).
***Θερμόαλος κυκλοφορία (η): Λέγεται η μεταφορά θερμότητας, με τα ρεύματα της θάλασσας, από τις περιοχές του ισημερινού προς τους πόλους.
***Θερμοβαθογράφος (ο): Συσκευή μέτρησης της θερμοκρασίας του θαλάσσιου νερού σε συνάρτηση με το βάθος. ***Θερμοδοχείο (το): Είναι μια δεξαμενή, όπου συγκεντρώνεται ο ατμός μετά την χρήση του στο καζάνι, συμπυκνώνεται, γίνεται νερό και με αντλία, επιστρέφει στον λέβητα.
***Θερμότητα ατμόσφαιρας (η): Η ατμόσφαιρα απορροφά την μεγαλύτερη ποσότητα θερμότητας των ηλιακών ακτίνων (20πλάσια), στην ανατολή/δύση του ήλιου και το διπλάσιο, όταν ο ήλιος είναι στις 45°, από το ποσό της θερμότητας που δέχεται ένας τόπος. Όταν ο ήλιος είναι στο ζενίθ του τόπου αυτού, τότε γίνεται η μικρότερη απορρόφηση θερμότητας από την ατμόσφαιρα, επειδή οι ηλιακές ακτίνες ακολουθούν τον συντομότερο δρόμο από το ζενίθ στον τόπο.
***Θεραπευτήριο (το): Διαμέρισμα του πλοίου, με σκοπό, αυτό που λέει η λέξη.
***Θερινά ιστία (τα): Κοινώς τα “καλοκαιρινά πανιά”, που δεν είναι άλλα από τα κανονικά πανιά του ιστιοφόρου πλοίου.
***Θερινή τροπή (η): Για την “θερινή τροπή/θερινό ηλιοστάσιο” που είναι στις 20 ή 21 ή και 22 Ιουνίου κάθε χρόνου , βλέπε λέξη “ηλιοστάσιο”.
***Θερινή ώρα (η): Το καλοκαίρι ακολουθούμε την “θερινή ώρα” που είναι κατά μία ακριβώς ώρα μεγαλύτερη από την ακριβή ώρα της ζώνης μας (+2) (βλέπε λέξη “άτρακτος”).
***Θερινό ηλιοστάσιο (το): Είναι στις 20,21 ή και 22 Ιουνίου κάθε χρόνου. Βλέπε παραπάνω “θερινή τροπή”.
***Θερμαντική ικανότητα καυσίμου (η): Είναι το ποσόν της θερμότητας ,που παράγεται από την τέλεια καύση 1 kgm ή 1 lb, από αυτό το καύσιμο.
***Θερμαστής (ο): Ειδικότητα ναύτη στα καράβια, που “πέθανε” μαζύ με το κάρβουνο ,όπως διάβασα κάπου.
***Θερμό μέτωπο (το): Είναι το όριο μεταξύ μιας θερμότερης και μιας ψυχρότερης αέριας μάζας, όπου η θερμότερη αέρια μάζα κινείται και αντικαθιστά την ψυχρότερη. Καθώς η θερμή αέρια μάζα κινείται, αναγκάζεται να ανέβει πάνω από την ψυχρή, δημιουργώντας σύννεφα και πιθανώς βροχοπτώσεις.
***Θερμοβαθμίδα (η): Είναι η ελάττωση της θερμοκρασίας σε συνάρτηση με το ύψος. Όσο ψηλότερα ανεβαίνουμε ,τόσο πέφτει η θερμοκρασία (0,65°C/100μ. κατά μέσο όρο). Αυτή η ελάττωση συμβαίνει στην περιοχή που δημιουργείται ο καιρός και διαμορφώνεται το κλίμα, την “τροπόσφαιρα” (18χλμ.στον ισημερινό, 12 χλμ. στην εύκρατη ζώνη και 8 χλμ. στους πόλους, που δίνουν την εικόνα ότι, η “τροπόσφαιρα” είναι εξογκωμένη στον ισημερινό και πεπλατυσμένη στους πόλους). Ενδεικτικά, να πούμε ότι, μέχρι τα 35 χλμ. ύψος η θερμοκρασία δεν αλλάζει, μετά αρχίζει να αυξάνεται και στη συνέχεια να κατεβαίνει (μέχρι και – 150° C) και τέλος να έχουμε την θερμόσφαιρα (βλέπε λέξη παρακάτω).
***Θερμογράφος (ο): Η συσκευή που καταγράφει συνεχώς τις τιμές της θερμοκρασίας.
***Θερμοδοχείο (το): Είναι το εξάρτημα/δεξαμενή του ατμολέβητα/καζάνι, στο οποίο συγκεντρώνεται το νερό που προκύπτει από την συμπύκνωση των υδρατμών ,που γίνεται στο ψυγείο του καζανιού.
***Θερμόμετρο (το): Για τον αέρα χρησιμοποιείται το κοινό υδραργυρικό/οινοπνευματικό θερμόμετρο.Για την θάλασσα το θερμόμετρο μεγίστου -ελαχίστου, το “υδρόθερμο”, που το βυθίζουμε στο 0,5 μ. και για 5΄ και για τα μεγάλα βάθη το “αναστρέψιμο ή θερμόμετρο βάθους” που η κατασκευή του αντέχει στις πιέσεις του βάθους. Σημεία πήξης και βρασμού του νερού 0° C και 32° F και 100° C και 212° F .
***Θερμός αντικυκλώνας (ο): Λέγεται και ” θερμό βαρομετρικό υψηλό”. Στην κατάσταση αυτή η θερμοκρασία του κέντρου του “αντικυκλώνα/βαρομετρικού υψηλού” , στο ύψος πάνω από το έδαφος, είναι μεγαλύτερη, απ΄ αυτήν που έχει ο αέρας, που το περιβάλλει.
***Θερμοστάτης (ο): Συσκευή που ρυθμίζει αυτόματα την θερμοκρασία.
*** Θερμόσφαιρα (η) : Μετά τα 90 χλμ. ύψος αρχίζει η “θερμόσφαιρα”. Η θερμοκρασία της διαπιστώθηκε ότι αυξάνει αλματωδώς μέχρι τα 400 – 500 χλμ. και αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο ονομάστηκε έτσι. Το μέγιστο ύψος που φτάνει είναι τα 800 χλμ. και η διαχωριστικής επιφάνεια από το τελευταίο ατμοσφαιρικό στρώμα, λέγεται “θερμόπαυση”.Η θερμοκρασία στη “θερμόσφαιρα” αρχίζει από τους -92 °C και φθάνει μέχρι και τους 2.500 °C στα 400 χλμ.
***Θερμοχωρητικότα (η): Η ενέργεια που χρειαζόμαστε για να θερμανθεί/ψυχθεί ένα σώμα.
***Θέρος (το): Το καλοκαίρι (βλέπε και λέξη “ηλιοστάσιο”).
***Θέσεως ευθεία (η): Βλέπε έκφραση “ευθεία θέσεως”.
***Θέσεως τρίγωνο (το): Το και “τρίγωνο θέσεως” λεγόμενο, που δεν είναι άλλο, παρά το τρίγωνο που σχηματίζεται στην ουράνια σφαίρα και έχει σαν κορυφές το ζενίθ του παρατηρητού, το ίχνος του παρατηρούμενου αστεριού και τον άνω πόλο του άξονα του κόσμου.
***Θέση (η): Η “θέση” του σκάφους μας, το στίγμα μας, η τοποθεσία/κατάσταση/τοποθέτηση/ισχυρισμός/βεβαίωση.
***Θέση μάχης (η): Όταν το πλοίο είναι έτοιμο να αρχίσει τις εχθροπραξίες.
***Θέση παραβολής (η): Η θέση που παραβάλει το πλοίο, πλευρίζει, ακοστάρει, πέφτει δίπλα (βλέπε και λέξεις).
***Θεσμός (ο): Ο νόμος, το παράγγελμα.
***Θέσπισμα (το): Ναυτικός νόμος εθιμικού δίκαιου, το διάταγμα.
***Θετική πλευστότητα (η): Ότι επιπλέει/πλέει στην επιφάνεια του υγρού στοιχείου όπως ο φελλός, ένας κορμός δένδρου ,τα σκάφη κλπ. Έχουμε και την “μηδενική πλευστότητα” και την “αρνητική πλευστότητα” για τις οποίες βλέπε αντίστοιχες εκφράσεις. ***Θεωρητικό βάθος ορίζοντα (το): Όταν είμαστε σε κάποιο ύψος ,τότε κανονικά η ευθεία που εκπορεύεται από το μάτι μας και είναι σε επίπεδο παράλληλο με το ύψος μας, σχηματίζει γωνία με την ευθεία που βλέπουμε τον πραγματικό ορίζοντα, μιας και η γη μας είναι σφαιρική . Αυτή η γωνία, που σχηματίζουν οι δυο γραμμές, που έχουν αφετηρία το μάτι μας, λέγεται “θεωρητικό βάθος ορίζοντα”.
***Θήκη του τρόχιλου (η): Κοινώς η “κάσα του μακαρά” (βλέπε έκφραση). Το εξωτερικό κάλυμμα (ξύλινο ή σιδερένιο) του τρόχιλου.
***Θηλειές (οι): Στους κόμπους έχουμε “σταθερές” και “κινητές/βρόχους” θηλειές/θηλιές/θελιές. Η πασίγνωστη “γάσα” (βλέπε και λέξη) δεν είναι τίποτα άλλο, παρά μια σταθερή θηλειά. Άλλος ένας τύπος θηλειάς είναι η “καντηλίτσα” (βλέπε λέξη), καθώς επίσης ο “βρόχος”, ο “πεταλουδόκομπος”, ο “χειρόδεσμος/βολιδόδεσμος” (βλέπε λέξεις).
***Θηλυκός (ο): Μεταφορικά, το εργαλείο που έχει οπή/τρύπα, προκειμένου να μπαίνει το άγκιστρο/περόνη.
***Θηλυκώνω: Βάζω το αρσενικό μιας π.χ. πόρπης στο θηλυκό, δηλαδή “κουμπώνω”. Το θηλύκωμα.
**Θήτα (το): Ο “διάδετος κρίκος” της καδένας της άγκυρας (βλέπε έκφραση).
***Θητεία (η): Η στρατιωτική υπηρεσία των κληρωτών.
***Θίνες (οι): Είναι καθαρά ανεμογενείς σχηματισμοί άμμου, που θα τις δούμε σε παράκτιες ή και ερημικές περιοχές. Οι άνεμοι σαρώνουν ,κυριολεκτικά, την άμμο και τα χαλίκια και τα μεταφέρουν σε αρκετή απόσταση, για να τα αποθέσουν σε σωρούς, μόλις βρεθεί εμπόδιο (θάμνοι,βράχοι κλπ) . Οι “θίνες” συγχέονται, αλλά δεν είναι όπως οι “κυματώσεις”, που είναι μεν όμοιες, αλλά καθαρά υδατογενείς σχηματισμοί και παρατηρούνται στις ακτές στο βυθό της θάλασσας/λίμνης/ποταμού. Να μην ξεχνάμε και την έκφραση που μας έρχεται από τον Όμηρο “παρά θίν΄ αλός = κοντά στον αμμόλοφο της παραλία = κοντά στην θάλασσα”.
***Θινκ-τανκ (Think-tank): Δεξαμενή σκέψης.
***Θινώδης (ο): Είναι ο αμμώδης.
***Θλιβόμετρο (το): Το όργανο που δείχνει την πίεση στον ατμολέβητα/καζάνι.
***Θόλος (ο): Απότομη ύψωση του βυθού της θάλασσας, που μοιάζει με τρούλο και που φθάνει μέχρι τα 200 μ. περίπου βάθος. Επίσης υπάρχει και ο “ουράνιος θόλος” (βλέπε έκφραση). ***Θολός (ο): Η λάσπη. Λέμε το νερό είναι θολό, θολωμένο. ***Θολούρα (η): Όταν κάποιο μέσο δεν έχει διαφάνεια και είναι θολό, αλλά και θολούρα στην ατμόσφαιρα που σημαίνει βαριά συννεφιά που δείχνει ότι έρχεται κακοκαιρία.
***Θόρυβος (ο): Ο ακανόνιστος και συνεχής ενοχλητικός ήχος. Ο θόρυβος της προωστήριας εγκατάστασης σ΄ ένα πλοίο και ειδικά στα επιβατηγά, είναι ένας από τους παράγοντες που λαμβάνεται υπόψη για την εκλογή της εγκατάστασης.
***Θούριος (ο): Το πολεμικό ρυθμικό εμβατήριο που εμψυχώνει το προσωπικό. Το “Θούριο”.
***Θρανία (τα): Κοινώς “πάγκοι”, όπως οι πάγκοι των συσσιτίων .***Θραύσεως φορτίο (το): Τα μέσα που χρησιμοποιούμε για μεταφορά βαρών, όπως σχοινιά/συρματόσχοινα/καδένες/κλειδιά κλπ. έχουν ένα όριο αντοχής, που δεν πρέπει να ξεπεράσουμε, γιατί θα επακολουθήσει θραύση. Για την ασφάλεια προσωπικού και υλικού, πρέπει οπωσδήποτε να γνωρίζουμε το όριο θραύσεως του μέσου που χρησιμοποιούμε.
***Θρίοι (οι): Κοινώς οι “σκοτίνες”. Τα σχοινιά, που ήταν προσαρτημένα στα τετράγωνα πανιά , για να τα μαζεύουν στις κεραίες τους ,τα ιστιοφόρα πλοία.
***Θρυαλλίδα (η): Κοινώς “φιτίλι”. Το λέμε και “άπτρα”, “σειρίτι” ή “πειροσειρίτι” (βλέπε λέξεις). Με το όνομα “θρυαλλίδα/φιτίλι” εννοούμε ένα ταινιοειδές κατασκεύασμα από ίνες που χρησιμοποιούμε για την ανάφλεξη γομώσεων των εκκρηκτικών υλών, αλλά και το χρησιμοποιούμενο στα κεριά στους λύχνους. Επίσης “φιτίλι” όμως λέμε και την “μήτρα” (βλέπε λέξη) κάθε σχοινιού, εφ΄όσον έχει τέτοια. Και μην ξεχνάμε την λαϊκή έκφραση “βάζει φιτίλια”, όταν κάποιο άτομο “υποκινεί προς κάτι”. ***Θυελλώδης (ο): Το γνωστό “gale”. Στην κλίμακα εντάσεως του ανέμου (Beaufrort) και με την ένδειξη 8Bf (οκτώ), έχουμε τον “θυελλώδη” άνεμο, με ένταση 34-40 κόμβους(ν.μλ.), με την θάλασσα σε κατάσταση 6 (έξη) και ύψος κύματος (στην ανοιχτή θάλασσα) 4-6 μ. και τον χαρακτηρισμό της ως “πολύ κυματώδης έως τρικυμιώδης”. Τα φαινόμενα στη στεριά/θάλασσα είναι: Μεγάλα δέντρα κινούνται ολόκληρα και μικρά κλαδιά σπάνε. Η οδήγηση γίνεται δύσκολη και το περπάτημα ενάντια στον άνεμο εξαιρετικά δύσκολο. Η θάλασσα αρχίζει να φουρτουνιάζει. Ψηλά κύματα με προεξέχουσες κορυφές που αρχίζουν να σπάνε. Σχηματίζονται έντονες λωρίδες αφρού κατά τη διεύθυνση του ανέμου. Μεγάλες ποσότητες αιωρούμενου αφρού.
***Θυελλώδης, σχεδόν (ο): Στην κλίμακα εντάσεως του ανέμου (Beaufrort) και με την ένδειξη 7Bf (επτά), έχουμε τον “Σχεδόν Θυελλώδη/Σφοδρό” άνεμο, με ένταση 28-33 κόμβους(ν.μλ.), με την θάλασσα σε κατάσταση 5 (πέντε) και ύψος κύματος (στην ανοικτή θάλασσα) 3-5 μ. και τον χαρακτηρισμό της ως “κυματώδης έως πολύ κυματώδης”. Τα φαινόμενα στην στεριά/θάλασσα είναι: Ο άνεμος κινεί ολόκληρα δέντρα και το περπάτημα, ενάντια στον άνεμο, αρχίζει να γίνεται δύσκολο. Η θάλασσα φουσκώνει και λευκός αφρός, από κύματα που σπάζουν, αρχίζει να παρασύρεται και να σχηματίζει ραβδώσεις κατά την διεύθυνση του άνεμου.
***Θυελλώδης, πολύ (ο): Το ακούμε και ως “Strong Gale”. Στην κλίμακα εντάσεως του ανέμου (Beaufrort) και με την ένδειξη 9Bf (εννέα) έχουμε τον “πολύ θυελλώδη” άνεμο, με ένταση 41-47 κόμβους (ν.μλ.),με την θάλασσα σε κατάσταση 7 (επτά) και ύψος κύματος (στην ανοιχτή θάλασσα) 6-9 μ. και τον χαρακτηρισμό της ως “τρικυμιώδης”. Τα φαινόμενα στη στεριά/θάλασσα είναι:Μεγάλα κλαδιά σπάνε, μικρές ζημιές σε καμινάδες και σκεπές. Προσωρινή σήμανση και οδοφράγματα παρασύρονται. Δύσκολη η όρθια στάση. Ψηλά κύματα με πυκνές ραβδώσεις αφρού κατά την διεύθυνση του ανέμου. Οι κορυφές των κυμάτων αρχίζουν να γέρνουν, να πέφτουν και να κυλίονται. Ο αφρός είναι δυνατόν να επηρεάζει την ορατότητα.
***Θύελλα (Storm) (η): Στην κλίμακα εντάσεως του ανέμου (Beaufrort) και με την ένδειξη 10Bf (δέκα) έχουμε τον άνεμο “θύελλα”, με ένταση 48-55 κόμβους (ν.μλ.),με την θάλασσα σε κατάσταση 7 (επτά) και ύψος κύματος (στην ανοιχτή θάλασσα) 8-12,5 μ. και τον χαρακτηρισμό της ως “πολύ τρικυμιώδης”. Τα φαινόμενα στη στεριά/θάλασσα είναι:Σπάνια παρατηρείται στο εσωτερικό της ξηράς. Δέντρα σπάζουν ή ξεριζώνονται. Πολλά κεραμίδια αποσπώνται από τις σκεπές, αρκετές ζημιές στο εξωτερικό των κτιρίων. Πολύ ψηλά κύματα με μακριές λοφώδεις ράχες. Το σπάσιμο και κύλισμα των κορυφών των κυμάτων γίνεται έντονο και βίαιο. Η θάλασσα εμφανίζει μεγάλα λευκά μπαλώματα και η συνολική της εμφάνιση αρχίζει να ασπρίζει. Η ορατότητα μειώνεται.
***Θύελλα σφοδρή/βίαιη (η): Στην κλίμακα εντάσεως του ανέμου (Beaufrort) και με την ένδειξη 11Bf (έντεκα) έχουμε την “βίαιη/σφοδρή θύελλα”, με ένταση 56-63 κόμβους (ν.μλ.),με την θάλασσα σε κατάσταση 8 (οκτώ) και ύψος κύματος (στην ανοιχτή θάλασσα) 9-14 μ. και τον χαρακτηρισμό της ως “εξαιρετικά τρικυμιώδης”. Τα φαινόμενα στη στεριά/θάλασσα είναι: Εξαιρετικά ψηλά και ογκώδη κύματα, μεγάλες ποσότητες αιωρούμενου αφρού, μικρή ορατότητα. Δύσκολη η θέα πλοίων μικρής και μεσαίας χωρητικότητας, ίσως για λίγη ώρα να χάνονται πίσω από τα κύματα. Παντού οι κορυφές των κυμάτων είναι σε αφρώδη κατάσταση.
***Θυννιά (τα): Λένε οι ψαράδες τα δίχτυα από χοντρό σπάγκο, που χρησιμοποιούνται για το ψάρεμα των τόννων. Ο θύννος/τόννος ή ερυθρός φθάνει τα 5 μ. μήκος και 900 χλγμμα βάρος. Στη Μεσόγειο κυκλοφορεί ο τόννος ο βραχύπτερος (κοινώς “κοπάνι”) που είναι μικρότερος. Ειδικά στο Αιγαίο πέλαγος κυκλοφορεί ο τόννος ο λευκός – μέχρι 1 μ. μήκος (κοινώς “μαγιάτικο”- πλησιάζει τις ακτές τον Μάϊο – ή και “γόφος” που τον λένε στην Ζάκυνθο).
***Θύρα (η): Κοινώς η “πόρτα”.
***Θύρα διαφράγματος (η): Κοινώς η “πόρτα του μπουλμέ” (βλέπε έκφραση).
***Θύρα υδατοστεγής και θύρα πυροστεγής (η): Πόρτες με ίδια κατασκευή, που απομονώνουν κάποιους χώρους, για να τους προστατεύσουν από την αντίστοιχη κατάσταση. Συγκεκριμένα, όταν έγινε σύγκρουση δύο πλοίων και στο περιπολικό έγινε ρήγμα στη μέση και πλημμύρισε το μηχανοστάσιό του, το προσωπικό του, έκλεισε τις στεγανές θύρες, που οδηγούσαν σ΄ αυτό και το πλοίο επέπλεε και ρυμουλκήθηκε.
***Θυρεός (ο): Λέγεται το έμβλημα του έθνους, της οικογένειας. των πλοίων κ.α.
***Θυρίδα (η): Μικρή πόρτα, το πορτάκι.
***Θυρίδα επιβίβασης (η): Λέγεται και “σκάλα”/”διαβάθρα”/”πασαδούρος”/”μαδέρι”/”μπαρμπαρίζος” , βλέπε και λέξεις.
***Θυρίδα επιθεώρησης (η): Οπή/τρύπα ειδική για έλεγχο/επιθεώρηση.
***Θυρίδες (οι): Κοινώς “μπουκαπόρτες”. Μικρά υδατοστεγή ανοίγματα στο σκάφος, σε μέγεθος να περνάει ένα άτομο, με σκοπό την επικοινωνία στα διαμερίσματα του πλοίου.
***Θυρίδιο (το): Τρύπα “κουβουσιού” (βλέπε λέξη).
***Θυρόπλοιο (το): Ειδική μεταλλική κατασκευή με την οποία φράζεται υδατοστεγώς, η είσοδος μιας μόνιμης δεξαμενής πλοίων στην στεριά. Την συνάντησα και σαν “θύρωμα” στο “ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΟΝ ΝΑΥΤΙΚΟΝ” ,έκδοση 1858 ,αλλά φαίνεται ότι, αντικαταστάθηκε με την λέξη “θυρόπλοιο”. Η λέξη “θήρωμα” παρέμεινε σε χρήση σαν το “κούφωμα” της πόρτας/παραθύρου.
***Θύσανοι (οι): Ονομάζονται “θύσανοι” (cirrus) τα λεπτά σύννεφα, ινώδους μορφής (οι φούντες που λέμε κοινά)), χρώματος λευκού ως επί το πλείστον (παρουσιάζουν συνήθως λάμψη σαν μετάξι) και που αποτελούνται από παγοκρύσταλλα. Όταν βρίσκονται στην περιοχή που ανατέλει ή δύει ο ήλιος αποκτούν ένα ρόδινο/κόκκινο χρώμα. Στα σύννεφα αυτά δύσκολα παρουσιάζεται το φαινόμενο της “άλω” (βλέπε λέξη). Όταν μοιάζουν με άγκιστρα και έχουν ακτινωτές προεκτάσεις, τότε μας προειδοποιούν για κακοκαιρία και ότι πλησιάζει το θερμό μέτωπο κάποιου βαρομετρικού χαμηλού, ιδιαίτερα όταν προοδευτικά γεμίζει ο ουρανός και τα νέφη γίνονται θυσανοστρώματα (βλέπε λέξη). Πάντως, λέγεται από τον ναυτόκοσμο, ότι θύσανοι διάσπαρτοι στον ουρανό=σημάδι ότι έρχεται κακοκαιρία.
***Θυσσανοστρώματα (τα): Ονομάζονται “θυσανοστρώματα” (cirrostratus) τα σύννεφα που αποτελούν ένα λευκό πέπλο (καμιά φορά γκριζωπό), που όμως δεν εξαλείφει την περίμετρο του ήλιου/σελήνης. Αυτό το είδος των νεφών προκαλεί, το οπτικό φαινόμενο της “άλω” (βλέπε λέξη “‘άλως” και για τα καιρικά φαινόμενα που την ακολουθούν).
***Θυσανοσωρείτες (οι): Οι “θυσανοσωρείτες” (cirrocumulus) είναι ένα στρώμα από θυσανοειδή σύννεφα, που αποτελείται από πολυάριθμες μικρές λευκές σφαίρες και που είναι παρατεταγμένες σε ομάδες/σειρές και μοιάζουν πολύ με τις ρυτίδες, που σχηματίζονται στην άμμο στο βυθό των ακτών.
***Θωράκιο (το)¨: Στα ιστιοφόρα πλοία λέγεται, ένα σανίδωμα, που είναι στρογγυλευμένο στο μπροστινό του μέρος και χρησιμεύει για να δίνει στους “επίτονους/ξάρτια” (βλέπε λέξη) , που στηρίζουν το κατάρτι, τη αναγκαία κλίση.
***Θωράκιο ιστού (το): Κοινώς η “κόφα” (βλέπε λέξη). Παλαιότερα το λέγανε και “καρχήσιο”. Η χρήση του έχει εκλείψει προ πολλού. Το “θωράκιο” ήταν μια κατασκευή, για τον “θωρακιτή” (οπτήρα) (βλέπε λέξη παρακάτω) .
***Θωράκιση (η): Το σύνολο των θωρηκτών πλακών,των μονίμως εγκατεστημένων στο σκάφος ενός πολεμικού πλοίου, προκειμένου να το προστατεύσουν, από τα πάσης φύσεως βλήματα, που μπορεί να το πλήξουν.
***Θωρακιτής (ο): Ο “αρμενιστής” και κοινώς “γαμπιέρος”. Ο ναύτης που ανέβαινε στα κατάρτια/ξάρτια, στα ιστιοφόρα, για τους χειρισμούς των πανιών. Θεωρούνταν πραγματικοί θαλασσόλυκοι.
***Θωρακιτής (ο): Θωρακιτής λεγότανε και ο “οπτήρας” μιας και έκανε βάρδια μέσα στο “θωράκιο”, την “κόφα” που λένε κοινώς. Οι βυζαντινοί τον έλεγαν “βιγλεοφόρο”.
***Θωρηκτά πλοία (τα): Μεγάλα πολεμικά πλοία (τα λέγανε και πλοία μάχης), με ισχυρή θωράκιση και οπλισμό, που κυριάρχησαν στις θάλασσες μέχρι και τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
***Θητεία (η): Η στρατιωτική υπηρεσία των κληρωτών.
***Θίνες (οι): Είναι καθαρά ανεμογενείς σχηματισμοί άμμου, που θα τις δούμε σε παράκτιες ή και ερημικές περιοχές. Οι άνεμοι σαρώνουν ,κυριολεκτικά, την άμμο και τα χαλίκια και τα μεταφέρουν σε αρκετή απόσταση, για να τα αποθέσουν σε σωρούς, μόλις βρεθεί εμπόδιο (θάμνοι,βράχοι κλπ) . Οι “θίνες” συγχέονται, αλλά δεν είναι όπως οι “κυματώσεις”, που είναι μεν όμοιες, αλλά καθαρά υδατογενείς σχηματισμοί και παρατηρούνται στις ακτές στο βυθό της θάλασσας/λίμνης/ποταμού. Να μην ξεχνάμε και την έκφραση που μας έρχεται από τον Όμηρο “παρά θίν΄ αλός = κοντά στον αμμόλοφο της παραλία = κοντά στην θάλασσα”.
***Θινκ-τανκ (Think-tank): Δεξαμενή σκέψης.
***Θινώδης (ο): Είναι ο αμμώδης.
***Θλιβόμετρο (το): Το όργανο που δείχνει την πίεση στον ατμολέβητα/καζάνι.
***Θόλος (ο): Απότομη ύψωση του βυθού της θάλασσας, που μοιάζει με τρούλο και που φθάνει μέχρι τα 200 μ. περίπου βάθος. Επίσης υπάρχει και ο “ουράνιος θόλος” (βλέπε έκφραση). ***Θολός (ο): Η λάσπη. Λέμε το νερό είναι θολό, θολωμένο. ***Θολούρα (η): Όταν κάποιο μέσο δεν έχει διαφάνεια και είναι θολό, αλλά και θολούρα στην ατμόσφαιρα που σημαίνει βαριά συννεφιά που δείχνει ότι έρχεται κακοκαιρία.
***Θόρυβος (ο): Ο ακανόνιστος και συνεχής ενοχλητικός ήχος. Ο θόρυβος της προωστήριας εγκατάστασης σ΄ ένα πλοίο και ειδικά στα επιβατηγά, είναι ένας από τους παράγοντες που λαμβάνεται υπόψη για την εκλογή της εγκατάστασης.
***Θούριος (ο): Το πολεμικό ρυθμικό εμβατήριο που εμψυχώνει το προσωπικό. Το “Θούριο”.
***Θρανία (τα): Κοινώς “πάγκοι”, όπως οι πάγκοι των συσσιτίων .***Θραύσεως φορτίο (το): Τα μέσα που χρησιμοποιούμε για μεταφορά βαρών, όπως σχοινιά/συρματόσχοινα/καδένες/κλειδιά κλπ. έχουν ένα όριο αντοχής, που δεν πρέπει να ξεπεράσουμε, γιατί θα επακολουθήσει θραύση. Για την ασφάλεια προσωπικού και υλικού, πρέπει οπωσδήποτε να γνωρίζουμε το όριο θραύσεως του μέσου που χρησιμοποιούμε.
***Θρίοι (οι): Κοινώς οι “σκοτίνες”. Τα σχοινιά, που ήταν προσαρτημένα στα τετράγωνα πανιά , για να τα μαζεύουν στις κεραίες τους ,τα ιστιοφόρα πλοία.
***Θρυαλλίδα (η): Κοινώς “φιτίλι”. Το λέμε και “άπτρα”, “σειρίτι” ή “πειροσειρίτι” (βλέπε λέξεις). Με το όνομα “θρυαλλίδα/φιτίλι” εννοούμε ένα ταινιοειδές κατασκεύασμα από ίνες που χρησιμοποιούμε για την ανάφλεξη γομώσεων των εκκρηκτικών υλών, αλλά και το χρησιμοποιούμενο στα κεριά στους λύχνους. Επίσης “φιτίλι” όμως λέμε και την “μήτρα” (βλέπε λέξη) κάθε σχοινιού, εφ΄όσον έχει τέτοια. Και μην ξεχνάμε την λαϊκή έκφραση “βάζει φιτίλια”, όταν κάποιο άτομο “υποκινεί προς κάτι”. ***Θυελλώδης (ο): Το γνωστό “gale”. Στην κλίμακα εντάσεως του ανέμου (Beaufrort) και με την ένδειξη 8Bf (οκτώ), έχουμε τον “θυελλώδη” άνεμο, με ένταση 34-40 κόμβους(ν.μλ.), με την θάλασσα σε κατάσταση 6 (έξη) και ύψος κύματος (στην ανοιχτή θάλασσα) 4-6 μ. και τον χαρακτηρισμό της ως “πολύ κυματώδης έως τρικυμιώδης”. Τα φαινόμενα στη στεριά/θάλασσα είναι: Μεγάλα δέντρα κινούνται ολόκληρα και μικρά κλαδιά σπάνε. Η οδήγηση γίνεται δύσκολη και το περπάτημα ενάντια στον άνεμο εξαιρετικά δύσκολο. Η θάλασσα αρχίζει να φουρτουνιάζει. Ψηλά κύματα με προεξέχουσες κορυφές που αρχίζουν να σπάνε. Σχηματίζονται έντονες λωρίδες αφρού κατά τη διεύθυνση του ανέμου. Μεγάλες ποσότητες αιωρούμενου αφρού.
***Θυελλώδης, σχεδόν (ο): Στην κλίμακα εντάσεως του ανέμου (Beaufrort) και με την ένδειξη 7Bf (επτά), έχουμε τον “Σχεδόν Θυελλώδη/Σφοδρό” άνεμο, με ένταση 28-33 κόμβους(ν.μλ.), με την θάλασσα σε κατάσταση 5 (πέντε) και ύψος κύματος (στην ανοικτή θάλασσα) 3-5 μ. και τον χαρακτηρισμό της ως “κυματώδης έως πολύ κυματώδης”. Τα φαινόμενα στην στεριά/θάλασσα είναι: Ο άνεμος κινεί ολόκληρα δέντρα και το περπάτημα, ενάντια στον άνεμο, αρχίζει να γίνεται δύσκολο. Η θάλασσα φουσκώνει και λευκός αφρός, από κύματα που σπάζουν, αρχίζει να παρασύρεται και να σχηματίζει ραβδώσεις κατά την διεύθυνση του άνεμου.
***Θυελλώδης, πολύ (ο): Το ακούμε και ως “Strong Gale”. Στην κλίμακα εντάσεως του ανέμου (Beaufrort) και με την ένδειξη 9Bf (εννέα) έχουμε τον “πολύ θυελλώδη” άνεμο, με ένταση 41-47 κόμβους (ν.μλ.),με την θάλασσα σε κατάσταση 7 (επτά) και ύψος κύματος (στην ανοιχτή θάλασσα) 6-9 μ. και τον χαρακτηρισμό της ως “τρικυμιώδης”. Τα φαινόμενα στη στεριά/θάλασσα είναι:Μεγάλα κλαδιά σπάνε, μικρές ζημιές σε καμινάδες και σκεπές. Προσωρινή σήμανση και οδοφράγματα παρασύρονται. Δύσκολη η όρθια στάση. Ψηλά κύματα με πυκνές ραβδώσεις αφρού κατά την διεύθυνση του ανέμου. Οι κορυφές των κυμάτων αρχίζουν να γέρνουν, να πέφτουν και να κυλίονται. Ο αφρός είναι δυνατόν να επηρεάζει την ορατότητα.
***Θύελλα (Storm) (η): Στην κλίμακα εντάσεως του ανέμου (Beaufrort) και με την ένδειξη 10Bf (δέκα) έχουμε τον άνεμο “θύελλα”, με ένταση 48-55 κόμβους (ν.μλ.),με την θάλασσα σε κατάσταση 7 (επτά) και ύψος κύματος (στην ανοιχτή θάλασσα) 8-12,5 μ. και τον χαρακτηρισμό της ως “πολύ τρικυμιώδης”. Τα φαινόμενα στη στεριά/θάλασσα είναι:Σπάνια παρατηρείται στο εσωτερικό της ξηράς. Δέντρα σπάζουν ή ξεριζώνονται. Πολλά κεραμίδια αποσπώνται από τις σκεπές, αρκετές ζημιές στο εξωτερικό των κτιρίων. Πολύ ψηλά κύματα με μακριές λοφώδεις ράχες. Το σπάσιμο και κύλισμα των κορυφών των κυμάτων γίνεται έντονο και βίαιο. Η θάλασσα εμφανίζει μεγάλα λευκά μπαλώματα και η συνολική της εμφάνιση αρχίζει να ασπρίζει. Η ορατότητα μειώνεται.
***Θύελλα σφοδρή/βίαιη (η): Στην κλίμακα εντάσεως του ανέμου (Beaufrort) και με την ένδειξη 11Bf (έντεκα) έχουμε την “βίαιη/σφοδρή θύελλα”, με ένταση 56-63 κόμβους (ν.μλ.),με την θάλασσα σε κατάσταση 8 (οκτώ) και ύψος κύματος (στην ανοιχτή θάλασσα) 9-14 μ. και τον χαρακτηρισμό της ως “εξαιρετικά τρικυμιώδης”. Τα φαινόμενα στη στεριά/θάλασσα είναι: Εξαιρετικά ψηλά και ογκώδη κύματα, μεγάλες ποσότητες αιωρούμενου αφρού, μικρή ορατότητα. Δύσκολη η θέα πλοίων μικρής και μεσαίας χωρητικότητας, ίσως για λίγη ώρα να χάνονται πίσω από τα κύματα. Παντού οι κορυφές των κυμάτων είναι σε αφρώδη κατάσταση.
***Θυννιά (τα): Λένε οι ψαράδες τα δίχτυα από χοντρό σπάγκο, που χρησιμοποιούνται για το ψάρεμα των τόννων. Ο θύννος/τόννος ή ερυθρός φθάνει τα 5 μ. μήκος και 900 χλγμμα βάρος. Στη Μεσόγειο κυκλοφορεί ο τόννος ο βραχύπτερος (κοινώς “κοπάνι”) που είναι μικρότερος. Ειδικά στο Αιγαίο πέλαγος κυκλοφορεί ο τόννος ο λευκός – μέχρι 1 μ. μήκος (κοινώς “μαγιάτικο”- πλησιάζει τις ακτές τον Μάϊο – ή και “γόφος” που τον λένε στην Ζάκυνθο).
***Θύρα (η): Κοινώς η “πόρτα”.
***Θύρα διαφράγματος (η): Κοινώς η “πόρτα του μπουλμέ” (βλέπε έκφραση).
***Θύρα υδατοστεγής και θύρα πυροστεγής (η): Πόρτες με ίδια κατασκευή, που απομονώνουν κάποιους χώρους, για να τους προστατεύσουν από την αντίστοιχη κατάσταση. Συγκεκριμένα, όταν έγινε σύγκρουση δύο πλοίων και στο περιπολικό έγινε ρήγμα στη μέση και πλημμύρισε το μηχανοστάσιό του, το προσωπικό του, έκλεισε τις στεγανές θύρες, που οδηγούσαν σ΄ αυτό και το πλοίο επέπλεε και ρυμουλκήθηκε.
***Θυρεός (ο): Λέγεται το έμβλημα του έθνους, της οικογένειας. των πλοίων κ.α.
***Θυρίδα (η): Μικρή πόρτα, το πορτάκι.
***Θυρίδα επιβίβασης (η): Λέγεται και “σκάλα”/”διαβάθρα”/”πασαδούρος”/”μαδέρι”/”μπαρμπαρίζος” , βλέπε και λέξεις.
***Θυρίδα επιθεώρησης (η): Οπή/τρύπα ειδική για έλεγχο/επιθεώρηση.
***Θυρίδες (οι): Κοινώς “μπουκαπόρτες”. Μικρά υδατοστεγή ανοίγματα στο σκάφος, σε μέγεθος να περνάει ένα άτομο, με σκοπό την επικοινωνία στα διαμερίσματα του πλοίου.
***Θυρίδιο (το): Τρύπα “κουβουσιού” (βλέπε λέξη).
***Θυρόπλοιο (το): Ειδική μεταλλική κατασκευή με την οποία φράζεται υδατοστεγώς, η είσοδος μιας μόνιμης δεξαμενής πλοίων στην στεριά. Την συνάντησα και σαν “θύρωμα” στο “ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΟΝ ΝΑΥΤΙΚΟΝ” ,έκδοση 1858 ,αλλά φαίνεται ότι, αντικαταστάθηκε με την λέξη “θυρόπλοιο”. Η λέξη “θήρωμα” παρέμεινε σε χρήση σαν το “κούφωμα” της πόρτας/παραθύρου.
***Θύσανοι (οι): Ονομάζονται “θύσανοι” (cirrus) τα λεπτά σύννεφα, ινώδους μορφής (οι φούντες που λέμε κοινά)), χρώματος λευκού ως επί το πλείστον (παρουσιάζουν συνήθως λάμψη σαν μετάξι) και που αποτελούνται από παγοκρύσταλλα. Όταν βρίσκονται στην περιοχή που ανατέλει ή δύει ο ήλιος αποκτούν ένα ρόδινο/κόκκινο χρώμα. Στα σύννεφα αυτά δύσκολα παρουσιάζεται το φαινόμενο της “άλω” (βλέπε λέξη). Όταν μοιάζουν με άγκιστρα και έχουν ακτινωτές προεκτάσεις, τότε μας προειδοποιούν για κακοκαιρία και ότι πλησιάζει το θερμό μέτωπο κάποιου βαρομετρικού χαμηλού, ιδιαίτερα όταν προοδευτικά γεμίζει ο ουρανός και τα νέφη γίνονται θυσανοστρώματα (βλέπε λέξη). Πάντως, λέγεται από τον ναυτόκοσμο, ότι θύσανοι διάσπαρτοι στον ουρανό=σημάδι ότι έρχεται κακοκαιρία.
***Θυσσανοστρώματα (τα): Ονομάζονται “θυσανοστρώματα” (cirrostratus) τα σύννεφα που αποτελούν ένα λευκό πέπλο (καμιά φορά γκριζωπό), που όμως δεν εξαλείφει την περίμετρο του ήλιου/σελήνης. Αυτό το είδος των νεφών προκαλεί, το οπτικό φαινόμενο της “άλω” (βλέπε λέξη “‘άλως” και για τα καιρικά φαινόμενα που την ακολουθούν).
***Θυσανοσωρείτες (οι): Οι “θυσανοσωρείτες” (cirrocumulus) είναι ένα στρώμα από θυσανοειδή σύννεφα, που αποτελείται από πολυάριθμες μικρές λευκές σφαίρες και που είναι παρατεταγμένες σε ομάδες/σειρές και μοιάζουν πολύ με τις ρυτίδες, που σχηματίζονται στην άμμο στο βυθό των ακτών.
***Θωράκιο (το)¨: Στα ιστιοφόρα πλοία λέγεται, ένα σανίδωμα, που είναι στρογγυλευμένο στο μπροστινό του μέρος και χρησιμεύει για να δίνει στους “επίτονους/ξάρτια” (βλέπε λέξη) , που στηρίζουν το κατάρτι, τη αναγκαία κλίση.
***Θωράκιο ιστού (το): Κοινώς η “κόφα” (βλέπε λέξη). Παλαιότερα το λέγανε και “καρχήσιο”. Η χρήση του έχει εκλείψει προ πολλού. Το “θωράκιο” ήταν μια κατασκευή, για τον “θωρακιτή” (οπτήρα) (βλέπε λέξη παρακάτω) .
***Θωράκιση (η): Το σύνολο των θωρηκτών πλακών,των μονίμως εγκατεστημένων στο σκάφος ενός πολεμικού πλοίου, προκειμένου να το προστατεύσουν, από τα πάσης φύσεως βλήματα, που μπορεί να το πλήξουν.
***Θωρακιτής (ο): Ο “αρμενιστής” και κοινώς “γαμπιέρος”. Ο ναύτης που ανέβαινε στα κατάρτια/ξάρτια, στα ιστιοφόρα, για τους χειρισμούς των πανιών. Θεωρούνταν πραγματικοί θαλασσόλυκοι.
***Θωρακιτής (ο): Θωρακιτής λεγότανε και ο “οπτήρας” μιας και έκανε βάρδια μέσα στο “θωράκιο”, την “κόφα” που λένε κοινώς. Οι βυζαντινοί τον έλεγαν “βιγλεοφόρο”.
***Θωρηκτά πλοία (τα): Μεγάλα πολεμικά πλοία (τα λέγανε και πλοία μάχης), με ισχυρή θωράκιση και οπλισμό, που κυριάρχησαν στις θάλασσες μέχρι και τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Copyright by PaSidi - Greek SailBoat Owners Association