β
***Βάζα ή και βάζια (τα): Τα “υπόβαθρα”(βλέπε λέξη), δηλαδή τα στηρίγματα πάνω στα οποία επικάθεται το σκάφος, κατά την ανέλκυσή του στη στεριά/δεξαμενή.
***Βάζω πλώρη: Έκφραση που εννοούμε ότι, θα κατευθυνθούμε προς συγκεκριμένο τόπο, π.χ. βάλαμε πλώρη για Σάμο. Επίσης χρησιμοποιούμε την έκφραση ως εντολή, προς τον πηδαλιούχο (βλέπε λέξη), προκειμένου να σκοπεύσει κάποιο συγκεκριμένο σημείο ,που τo ορίζουμε και να μην ακολουθεί την πυξίδα, π.χ. “βάλε πλώρη την άκρια του κάβου” ή αλλιώς μπορεί να πούμε “βάστα πάνω στην άκρια του κάβου”.
***Βαθμίδα (η): Κοινώς η “σκαλιέρα” (βλέπε λέξη) που φτιάχνεται από σχοινί, για να ανέβουμε /κατέβουμε από ένα επίπεδο σε ένα άλλο.
***Βάθος (το): Το βάθος σε θαλασσινό ή μη νερό είναι, η κατακόρυφος απόσταση από την επιφάνεια μέχρι τον βυθό (βλέπε λέξη), στο συγκεκριμένο σημείο. Διάβασα ότι, η βολίδα για την μέτρηση του βάθους ήταν γνωστή και στους αρχαίους Έλληνες, ο δε Ηρόδοτος αναγράφει ότι, πλοίο που πλέει προς Αίγυπτο και βρίσκει βυθό 11 οργυιών, ξέρει ότι, απέχει μιας μέρας ταξίδι από την ακτή.
***Βάθος ορίζοντα: Η γωνία που σχηματίζεται μεταξύ του ουράνιου ορίζοντα (που είναι νοητός) και του θαλάσσιου ορίζοντα (που είναι ορατός). Προφανώς το “βάθος ορίζοντα” αυξάνει με το ύψος του παρατηρητή, μιας και είναι συνάρτησή του.
***Βάθρο (το): Ονομάζουμε το κατώτατο μέρος του πυροβόλου, που ακουμπάει σε στερεό μέρος του σκάφους. Κατ΄ επέκταση λέμε “βάθρο”, κάθε βάση/στήριγμα/θεμέλιο, ως π.χ. το “βάθρο καθελκύσεως πλοίου”.
***Βαθυγραφικός χάρτης (ο): Ο χάρτης στον οποίον τα βάθη των ωκεανών αναπαρίστανται με καμπύλες/χρώματα.
***Βαθυκά (τα): Το βυθίσματα του πλοίου πλώρα -πρύμα. Επίσης είναι και τα στραβόξυλα, πάνω από το πλωριό και πρυμιό ποδόστημα.
***Βαθύμετρο (το): Έχουμε δύο έννοιες: 1η.- Συσκευή μετρήσεως μεγάλων βαθών και 2η.- Εργαλείο που προσδιορίζει το “βάθος του ορίζοντα” (βλέπε έκφραση) και που δεν έχει καμία σχέση με τα βάθη της θάλασσας.
***Βαθυσκάφος (το): Μεταλλική πλωτή σφαίρα, που αντέχει σε μεγάλη πίεση ,για κάθοδο και εξερεύνηση του βυθού του υδάτινου στοιχείου. Παρόμοια ήταν και η ¨Βαθυσφαίρα”.
***Βαϊμπρέισον (το): Η δόνηση ,ο κραδασμός.
***Βακτηρία (η): Βλέπε πιο κάτω “βέργα”. Λέγεται και “βάκτρο” (βλέπε παρακάτω λέξη).
***Βάκτρο (το): Στα πλοία λέμε τον κυλινδρικό άξονα που κινεί το έμβολο. Το κοινώς λεγόμενο “πιστόνι” (βλέπε λέξη).
***Βαλβίδα (η): Όργανο με το οποίο ,κατά ορισμένα διαστήματα, διακόπτεται/επαναλαμβάνεται η ροή των υγρών/αερίων.
***Βαλβίδα της καθόδου (η): Κοινώς “κάσσα του κουβουσιού” (βλέπε λέξεις). Έτσι λέμε το πλαίσιο που ορθώνεται,περίπου 30 εκατοστά, γύρω-γύρω από κάθε κάθοδο του καταστρώματος και εμποδίζει να μπούνε νερά στο εσωτερικό του πλοίου.
***Βαλβίδα του αέρα: Κοινώς “βαρβάρα”. Ευρίσκεται στο κράνος του σκάφανδρου (βλέπε λέξη) του δύτη , με χρήση την εξαγωγή αέρα, κατά κρίση του δύτη.
***Βαλβίδα του ήλιου: Χρησιμοποιείται για να ανάβουν/σβήνουν οι φάροι,αμέσως μετά την εξαφάνιση/εμφάνιση των ακτίνων του ήλιου.
***Βάλη (η): Είναι η στενή και μακριά διείσδυση της θάλασσας στην στεριά. Η “βάλη” έχει την ιδιότητα, να εκτρέπει τον αέρα κατά την διεύθυνση του άξονά της και γι αυτό ο λαός μας λέει “κάθε βάλη και τον αέρα της” και υπονοεί ότι, κάθε άνθρωπος έχει την δικιά του νοοτροπία.
***Βάλλω: Πυροβολώ.
***Βαλτική θάλασσα: Η συνέχεια του Ατλαντικού Ωκεανού στην ΒΑ Ευρώπη, που είναι δυτικά των Βαλτικών χωρών (Λιθουανία-Λεττονία-Εσθονία) και της Φιλλανδίας.
***Βάνα/βάννα (η): Θυρίδα που κλείνει υδατοστεγώς. Χρησιμοποιείται στις μόνιμες δεξαμενές καθαρισμού των πλοίων . Με τον χειρισμό τους ανοιγοκλείνουν την είσοδο/έξοδο του θαλάσσιου ύδατος,θα λέγαμε,με αποτέλεσμα να μπορεί το πλοίο να εισπλεύσει/καθαριστεί-επισκευαστεί/επαναπλεύσει στο αγκυροβόλιό του.
***Βαπορέτο (το): Βλέπε “βραστήρας”.
***Βαπόρι (το): Βλέπε λέξη “ατμόπλοιο”. Η λέξη “βαπόρι” (το λέμε και “παπόρι”) πλέον έχει καθιερωθεί στην συνείδηση του κόσμου, να αφορά στο πλοίο, άσχετα με το μέσον πρόωσης. Μάλιστα ενδεικτικό του καπνού που έβγαζε το ατμόπλοιο/βαπόρι ,είναι και η έκφραση “έγινε βαπόρι”. που την λέμε όταν κάποιος θυμώσει/φουντώσει πάρα πολύ.
***Βαπορίλα (η): Η μυρωδιά απ΄το καράβι. ΄Θέλουν το καιρό τους, να ξεμυρίσουν τα ρούχα μας.
***Βάπτισμα του πλοίου (το): Η τελετή ονοματοδοσίας του πλοίου.
***Βαρβάρα (η): βλέπε “βαλβίδα του αέρα” παραπάνω.
***Βάρδα: Παραμέρισε,πρόσεχε,φύγε από μπρός μου.
***Βάρδα πόρτο: Μακρυά από το λιμάνι.
***Βαρδαβέλλα (η): Επίσημα λέγεται “ιστιούχος” και είναι ένα σχοινί τεζαρισμένο σε όλο το μήκος της κεραίας (πολλές φορές είναι μια σιδερένια ράβδος),που έχει σκοπό να δένουμε το πανί ,με τα επί τούτοις υπάρχοντα δεσίματα, απάνω του. ***Βαρδαζένια (η): Βλέπε “χειραγωγός”.
***Βαρδακόστα (η): Η “ακτοφυλακίδα”, η “ακταιωρός” (βλέπε λέξεις).
***Βαρδαλάντζα (η): ΄Βλέπε “λεμβούχος”.
***Βαρδαμάνα (η): Εδώ έχουμε τρεις έννοιες. -1η: Ένα κατασκεύασμα που φοράμε στην παλάμη του χεριού μας ,προκειμένου να υποβοηθήσουμε την συρραφή με την σακοράφα (βλέπε λέξη). Την συνάντησα και ως “βαρδαμάς”. Στα αγγλικά την βρήκα ως roping palm. -2η: O σχοινένιος χειραγωγός. -3η: Τα σχοινιά που κουμαντάρουν την στροφή του πηδαλίου μιας βάρκας ,όταν αυτή δεν γίνεται με το δοιάκι (βλέπε λέξη). ***Βαρδαμάς (ο): Βλέπε παραπάνω “βαρδαμάνα”.
***Βαρδάρης (ο): Ο ΒΔ άνεμος της πόλης της Θεσσαλονίκης,που μεν τον χειμώνα είναι πολύ ψυχρός, το δε καλοκαίρι πολύ θερμός και θέλει προσοχή. Τον έζησα με πλοίο και αλυσοδεθήκαμε κατάλληλα.
***Βαρδάρω: Σπρώχνω κάτι για να το παραμερίσω.
***Βαρδατέντες (οι): Οι “σκηνούχοι” (βλέπε λέξη).***Βάρδια (η): Η εκτέλεση υπηρεσίας στο πλοίο από την “φυλακή”(βλέπε λέξη). ***Βάρδια κόστια: Βλέπε λέξη “ακτοφυλακή”.
***Βαρδιόλα (η): Η σκοπιά. Συνήθως, στην “γέφυρα” του πλοίου (βλέπε λέξη) υπάρχουν δύο προεξοχές (δεξιά και αριστερά), σαν μπαλκόνια, που χρησιμοποιούνται από την βάρδια του πλοίου, για καλύτερη κατόπτευση. Επίσης “βαρδιόλα” λέμε και την σκοπιά, που είναι πάνω στον κατάρτι, για τους οπτήρες (βλέπε λέξη).
***Βαρδιάνος (ο): Κοινώς “βατσιμάνης”. Ο φύλακας, συνήθως ο νυχτοφύλακας, αλλά και ο φύλακας γενικώς ενός πλοίου, όταν αυτό είναι εκτός ενέργειας (Στο Εμπ. Ναυτικό). Μια άλλη ερμηνεία της λέξης που βρήκα είναι ότι, οι “βαρδιάνοι” ήταν μεγάλης ηλικίας ναύτες ή και άλλοι άνθρωποι πτωχοί, που με ένα μικρό μισθό, επέβλεπαν τον καθαρισμό των πλοίων.
***Βαρέλα (η): Το μεγάλο βαρέλι. Βρήκα όμως ότι “βαρέλα” λένε, σε κάποια μέρη και το δοχείο που μετράνε το κρασί. ***Βαρελόδεσμος (ο): Μ΄αυτόν τον δεσμό, ενώνουν οι ψαράδες δυο αρμίδια (“τρίχες” τα λέμε στο νησί μου). Είναι στέρεος δεσμός και βαρελοειδής στην όψη.
***Βαρειά (η): Σφύρα μεγάλη.
***Βαρέλι (ο): Δοχείο από ξύλο/μέταλλο, που χρησιμοποιούμε για φύλαξη/μεταφορά υγρών στοιχείων ,ως επί το πλείστον. Το λέμε και “βυτίο” (βλέπε λέξη).
***Βαριόμετρο (το): ΄Οργανο που χρησιμοποιούσαν στον ασύρματο, για να ρυθμίσουν το μήκος κύματος της συχνότητας συνεννοήσεως.
***Βάρις (η): Τύπος πλοίου, η “κανονιοφόρος” (βλέπε λέξη)
***Βάρκα (η): Βλέπε “λέμβος” και “εφόλκιο” . Λέγεται και “σκαμπαβία” (βλέπε λέξη). Οι βάρκες που χρησιμοποιούνται για αλιεία λέγονται “ψαροπούλες” (βλέπε λέξη). Η βόλτα με βάρκα λέγεται “βαρκάδα” και το πλήρες φορτίο,λέγεται “βαρκαδιά”, δηλαδή “μια βαρκαδιά καρπούζια”.
***Βαρκάρης (ο): Το άτομο που χειρίζεται την βάρκα.
***Βαρκαρόλλα (η): Τραγούδι των βαρκάρηδων ,των γονδολιέρων, που πηγαίνει μαζύ με την αργή κωπηλασία για βαρκάδα.
***Βαρογράφος (ο): Γράφει αυτόματα τις μεταβολές της βαρομετρικής πίεσης.
***Βαρόμετρο (το): Το όργανο μετρήσεως της πίεσης της ατμόσφαιρας.
***Βάρος Κύριας Κατασκευής: Είναι το βάρος του πλοίου (του κουφαριού μόνο) , χωρίς να συμπεριλαμβάνεται τίποτε άλλο, όπως η υπερκατασκευή, το δάπεδο, η μηχανή, οι δεξαμενές, ο εξοπλισμός κλπ.
***Βαρούλκο (το): Κοινώς “βίντσι”. Μηχανισμός που χρησιμοποιούμε για φορτοεκφόρτωση του πλοίου,για τον χειρισμό των κάβων (βλέπε λέξη)των συρματοσχοίνων, των καδενών (βλέπε λέξη) και γενικά για να έλξουμε/λασκάρουμε οτιδήποτε βαρύ αντικείμενο.
***Βάση ναυτική (η): Λέμε ένα ασφαλές αγκυροβόλιο για το πλοίο και το πλήρωμά του και που είναι εφοδιασμένη με ευκολίες ανεφοδιασμού και επισκευών, προσωπικού και υλικού. Υπάρχουν και οι “προκεχωρημένες” βάσεις, κυρίως όμως για ειδικές ανάγκες.
***Βασσάνης Πανταζής: Έλληνας έμπορος απ΄την Πορταριά Πηλίου, που με την διαθήκη του έδωσε τα απαραίτητα χρήματα και κτίστηκε η Σχολή Ναυτικών Δοκίμων στο Πειραιά, το Ανώτατο αυτό Ίδρυμα .
***Βαστώ τα όρτσα: Πλέω την εγγυτάτη, δηλαδή πλέω με μικρή γωνία προς τον άνεμο.
***Βατραχάνθρωπος (ο): Οι άνδρες των “υποβρυχίων καταστροφών”. Επίλεκτη ομάδα του Πολ.Ναυτικού, στην οποίαν υπηρετούν ειδικώς επιλεγμένοι και άρτια εκπαιδευμένοι άνδρες. ***Βατσιμάνης (ο)΅Βλέπε “βαρδιάνος” παραπάνω.
***Βαφή (η): Κοινώς “μπογιά”, το “χρώμα”,(βλέπε και λέξεις).
***Βεγγαλικά (τα): Έφλεκτα μίγματα που καίγονται, δίνοντας μια εκθαμβωτική ,λαμπρή λάμψη και τα χρησιμοποιούμε για αυτό τον λόγο.
***Βελαστράλι – Βελαστράλια: Επίσημη ονομασία “προϊστιο/α”. Τα ιστία (πανιά) τα ανεπτυγμένα ανάμεσα στους ιστούς (κατάρτια) και κατά τον άξονα του πλοίου, από πρώρα προς πρύμα.
***Βελοειδή ρεύματα (τα): Λέγονται και “ρεύματα επαναφοράς”. Στα αγγλικά λέγονται”Rip currents”. Είναι ένα ρεύμα, που κινείται στη θάλασσα, από την ακτή προς τα μέσα της θάλασσας ,βασικά . Σε εγχειρίδιο του U.S.NAVY αναγράφει:” Όταν είστε στην παραλία και δείτε ένα σημείο χωρίς κύματα, μην το πλησιάζετε!! Πρόκειται για ρεύμα, γνωστό ως “rip current”. Μόλις ο κολυμβητής μπει στο ρεύμα αυτό, τον παρασύρει στη μέση της θάλασσας ταχύτατα. Το 80% των πνιγμών στη θάλασσα, οφείλεται στο φαινόμενο αυτό”. Ένας τρόπος διαφυγής,στην περίπτωση που βρεθούμε μέσα στο ρεύμα, είναι η αδράνεια απέναντι στην ορμή του, έως ότου αυτό εξασθενήσει (άλλωστε το μήκος της διαδρομής του είναι περίπου 50 μέτρα) και ο άλλος τρόπος είναι, να κολυμπήσει ο λουόμενος παράλληλα στην ακτή, από οποιαδήποτε κατεύθυνση, για να ξεφύγει από το ρεύμα. Ο τελευταίος τρόπος διαφυγής του ρεύματος ( παράλληλα προς την ακτή) είναι ελαττωματικός, καθώς δε λαμβάνει υπόψη την πιθανότητα, ένα διαμήκες ρεύμα να υπάρχει ταυτόχρονα και να ξαναγυρίσει το λουόμενο πίσω στο ρεύμα επαναφοράς.
***Βελόνα (η): Η “σακοράφα” (βλέπε λέξη).
***Βελόνι (το): Βλέπε “ραφίδα”. Λέμε όμως “βελόνι” και την ακίδα, που δείχνει τον βορρά στη μαγνητική πυξίδα και τον βραχίωνα του γερανού (βλέπε λέξη).Επίσης “βελόνι” λέγεται και ο “σφηκίσκος” (βλέπε λέξη). Αλλά και με την λέξη “βελόνι” οι ναυτικοί καθορίζουν, από που ακριβώς φυσάει ο άνεμος και λένε π.χ.”γραιγολεβάντες στο βελόνι” ή “πλώρα-πρύμα στο βελόνι”,θέλοντας να δείξουν ότι ο αγέρας φυσά ακριβώς κατά το διάμηκες του πλοίου. Ένα τελευταίο είναι ότι, το ψάρι που λέμε “ζαργάνα”, έχει επίσημη ονομασία “Βελόνη” ,αλλά με “η” και όχι με “ι”.
***Βενζινάκατος (η): Η “άκατος”(βλέπε λέξη) που κινείται με βενζινομηχανή. Εκτός από αυτήν υπάρχει και η βενζινοκίνητη λέμβος, αυτή στην οποία προσαρμόζεται εξωτερικά βενζινοκινητήρας.
***Βένθος (το): Λέμε το σύνολο των ζωικών και φυτικών οργανισμών στον βυθό της θάλασσας και των λιμναίων υδάτων. Στην περίπτωση που είναι προσκολλημένοι σ΄αυτόν, το λέμε “ακίνητο βένθος”(ως π.χ. κοράλια, σφουγγάρια κλπ) και εάν κινούνται, το ονομάζουμε “κινητό βένθος” (ως π.χ. σκουλήκια, αχινοί,σφουγγάρια,κάποια ψάρια κλπ).
***Βέντα (οι): Οι “επίτονοι”, τα “ξάρτια” (βλέπε λέξεις).
***Βέντες (οι) ή και βέτες: Λέμε τους “στήμονες”, δηλαδή τα κομμάτια του σχοινιού/συρατόσχοινου (του αγόμενου), που είναι μεταξύ των τροχίλων (μακαράδων), σε ένα σύσπαστο (παλάγκο), (βλέπε λέξεις).
***Βέντο α-πόπα: Έκφραση που σημαίνει την “υποστροφή”. Λέγεται και “η βόλτα ποδιστά” ή “πόντζα λα μπάντα”(βλέπε λέξεις/εκφράσεις).
***Βέντο, κόντρα: Βλέπε “κόντρα-βέντο”.
***Βέντο, σόττο: Βλέπε “σόττο-βέντο”.
***Βέντο, σόπρα: Βλέπε “σόπρα-βέντο”.
***Βερέμι (το): Το καμπύλωμα,η κυρτότητα του καταστρώματος. “Βερέμι” είναι και το χτικιό,το μαράζι.
***Βερίνα: Το στρίψιμο/μπέρδεμα/συστροφή τού σχοινιού ή του συρματόσχοινου.
***Βέργα (η): Η “βίτσα”, η “ράβδος”, η “βακτηρία”, το “μπαστούνι”(“μπαστούνι” λέμε και τον “πρόβολο” ενός σκάφους με πανιά) (βλέπε λέξεις).
***Βέργουλος (ο): Ευκίνητος και ευκολοχείριστος. Λέμε “αγόρασε μπάρκο μεγάλο, ευκίνητο και “μανιτζέβελο/μαϊντζέβελο” (βλέπε λέξη).
***Βερνιέρος (ο): Βερνιέρος “εξάντα” (βλέπε λέξη). Μικρός κανόνας, που προσαρμόζεται σε μεγαλύτερο και με το μικρομετρικόν του τύμπανο , επιτυγχάνουμε ακρίβεια στην μέτρηση της γωνίας του αστέρα.
***Βετεράνος (ο): Ο παλαίμαχος, όπως και σε όλες τις δουλειές.
***Βήμα της έλικας/προπέλας: Η κλίση του πτερυγίου της έλικας/προπέλας. Διακρίνεται σε σταθερό και μεταβλητό βήμα.
***Βιβάρι (το): Βλέπε λέξη “αλυκή”.Το έχω ακούσει “διβάρι”.
***Βίγλα (η): Η σκοπιά.
***Βίδα (η): Ο “κοχλίας” (βλέπε λέξη).
***Βίντσι (το): Το “βαρούλκο”,βλέπε παραπάνω.
***Βιντζιρέλο (το): Το μικρό “βίντζι” (βλέπε παραπάνω) που τοποθετείται σε μικρά σκάφη και που δουλεύουμε με το χέρι ή ηλεκτρικά.
***Βίρα : Εντολή που σημαίνει “τράβα”,”έλξε”. Η λέξη “βίρα” εκφράζεται και με την ξένη λέξη “τίρα” στην εντολή “τίρα-μόλα” (βλέπε έκφραση). Κατά τον χειρισμό του βαρούλκου, το αντίθετο του “βίρα” είναι το “μάϊνα”(βλέπε λέξη).
***Βίρα πότζι: Έντολή που σημαίνει “τράβα δυνατότερα την άγκυρα”.
***Βίρα την άγκυρα: Εντολή που σημαίνει “τράβα την καδένα και ανέβασε πάνω την άγκυρα”.
***Βιράρισμα (το): Η ενέργεια του “βιράρω” (βλέπε πιο κάτω).
***Βιράρω: Εισελκύω, τραβάω.
***Βίστα (η): Η όψη,η θέα.
***Βισταλόνγκα (το): Το γυαλί του ψαρέματος. Το λέμε απλά και “γυαλί” (βλέπε λέξη “βυθοσκόπιο”).
***Βίτσα (η): Βλέπε “βέργα”.
***Βλάβη (η): Η ζημιά, η δυσλειτουργία.
***Βλήμα (το): Κάθε μεταλλικό αντικείμενο κατάλληλο, έτσι ώστε να βάλλεται. Τα βλήματα των φορητών όπλων λέγοντα βολίδες.
***Βληματοθέσιο ή ενθέμιο βλημάτων: Στο Π.Πλοία λέμε τα “ενθέμια” (βλέπε λέξη) ,που είναι κοντά στα πυροβόλα και φυλάμε τα βλήματα.
***Βλήτρο (το): Ο πείρος (βλέπε λέξη). Το ξυλοκάρφι. “Βλήτρο” είναι και το κοινώς λεγόμενο “μπουλόνι” (βλέπε λέξη).
***Βόγα: Προτροπή για να σπρώξει, συνήθως το πλοίο-ρυμουλκό (βλέπε λέξη), προκειμένου να μετακινηθεί το οτιδήποτε.
***Βογάρισμα (το): Η ενέργεια του σπρώχνω.
***Βογάρω: Σπρώχνω.
***Βοηθητικά πλοία: Όπως ναυαγοσωστικά,πλοηγίδες,πλωτές δεξαμενές κ.α.
***Βόλαγμα (το): Οι ψαράδες των διχτυάρικων, για να ξυπνίσουν /παραζαλίσουν/τρομάξουν τα ψάρια, κάνουν θορύβους,πετάνε πέτρες τυλιγμένες με άσπρο πανί κλπ. Το ρήμα είναι βολάζω. ***Βολή (η): Το ρίψιμο,η εξακόντιση βλημάτων. Είναι η ενέργεια του “βάλλω”,όπως παραπάνω.
***Βόλι (το): Η κοινή ονομασία της σφαίρας.
***Βολίδα (η): Κοινώς “σκαντάγιο”(βλέπε λέξη) . Η μέτρηση του βάθους των νερών. Αποτελείται από ένα κομμάτι μολύβδου, στο οποίο δένεται ένα λεπτό σχοινάκι βαθμολογημένο σε μέτρα ή οργυιές. Αυτή είναι η “κοινή βολίδα” και είναι κατάλληλη για βάθη μέχρι 30 μέτρα. Για μέχρι 200 μέτρα χρησιμοποιήθηκαν “μηχανικές βολίδες” που είχαν μεταλλικό σχοινάκι.
***Βολιδόδεσμος (ο): Τον λέμε και “χειρόδεσμο” .Τον κάνουν οι ναυτικοί στο αρμίδι που χρησιμοποιούν για βόλισμα, προκειμένου να σημειώσουν γρήγορα το βάθος της θάλασσας.
***Βολιδοσκόπηση (η): Η εξέταση του βυθού της θάλασσας με την βολίδα.
***Βολιδόσχοινο (το): Κοινώς “σάγουλα του σκαντάγιου” (βλέπε έκφραση). Το σχοινάκι που δένεται στο μολύβι της βολίδας και φέρει διαιρέσεις για το μέτρημα του βάθους.
***Βολίζω: Η ενέργεια που κάνω με την “βολίδα” να μάθω το βάθος των νερών και την σύσταση του βυθού ,σε περίπτωση που η βολίδα έχει αυτές τις δυνατότητες.Κοινώς “ρίχνω σκαντάγιο” ή “σκανταγιάρω τα νερά”
***Βολκάνο (το): Ηφαίστειο.
***Βόλτα (η): Στροφή, ανάπρωρη (αναστροφή)/κατά πρύμνη (υποστροφή) αλλαγή πορείας του ιστιοφόρου. Στροφή/περιφορά ενός σχοινιού γύρω από αντικείμενο/άλλο σχοινί.
***Βόλτα όρτσα λα μπάντα: Βλέπε έκφραση ” Αναστρέφω ανάπρωρα”
***Βόλτα πόντζα λα μπάντα: βλέπε έκφραση “Αναστρέφω κατά πρύμνη”. Υποστροφή (Βλέπε λέξη).
***Βόλτα στα όρτσα: Βλέπε έκφραση “Αναστρέφω ανάπρωρα”.
***Βόλτα στα πρύμα: Βλέπε έκφραση “Αναστρέφω κατά πρύμνη”.
***Βολτατζάρω: Όταν ιστιοπλοώ, σημαίνει, προχωρώ με διαδρομές.
***Βόλτες: Εννοούμε τις στροφές που βάζουμε, κυρίως με ένα σχοινί και δευτερευόντως με συρματόσχοινο, σε ένα μέρος πρόσδεσης για να το ασφαλίσουμε.
***Βόλτες, φέρνω/κόβω/παίρνω: Περνώ και ξαναπερνώ από ένα σημείο,σουλατσάρω.
***Βόμβα (η): Την λέμε και “μπόμπα”.Συκευή γεμάτη εκκρηκτική /άλλη ύλη.
***Βόμβα βάθους (η): Ναυτικό όπλο του ανθυποβρυχιακού πολέμου, όπως και οι βομβίδες που εκτοξεύονται από το πολύβομβο.
***Βομβάρδα (η): Τύπος πλοίου με δύο ιστούς, που έφερε λίγα αλλά μεγάλα πυροβόλα και χρησίμευε για βομβαρδισμό. Επίσης “βομβάρδα” ονομαζόταν τα πρώτα πυροβόλα, που ήταν εμπροσθογεμή και εκτόξευαν λίθινα βλήματα. Ακόμα πιο παλιά ,”βομβάρδα” λέγανε τον μηχανισμό που εκτόξευε πέτρες.
***Βορέας (ο): Ένας από τους τέσσερεις ανέμους,γιός του Τυφώνα και της Ηούς ,κατά την μυθολογία. Λατρευόταν κυρίως από τους ναυτικούς και τους γεωργούς.
***Βορεινός (ο): Αυτός που προέρχεται από τον βορρά, όπως ο βορεινός άνεμος. Επίσης, αυτός που είναι στραμμένος προς τον βορρά ή και προσβάλλεται από αυτόν, όπως “το βορεινό παράθυρο” και αυτός που βρίσκεται προς βορρά.
***Βόρειο Σέλας: Φωτεινό φαινόμενο από τα ωραιότερα που μας προσφέρει η φύση. Βλέπε λέξη “Σέλας”.
***Βορειοανατολικός άνεμος: Έχει την σύντμηση “ΒΑ” και η κοινή του ονομασία, στους ναυτικούς, είναι “Γραίγος”. Η επίσημη ονομασία του είναι “Μέσης”, οι δε αρχαίοι Έλληνες τον ονόμαζαν “Καικίας”.
***Βορειοατλαντικό Σύμφωνο: Το 1949 υπογράφτηκε το “Σύμφωνο” αυτό από 12 κράτη τότε, που είχαν κοινά αμυντικά συμφέροντα.
***Βορειοδυτικός άνεμος: Έχει την σύντμηση “ΒΔ” και η κοινή του ονομασία,στους ναυτικούς, είναι “Μαϊστρος”. Η επίσημη ονομασία του είναι, η των αρχαίων Ελλήνων, που διατηρήθηκε και είναι Σκίρων”.
***Βόρειος θάλασσα: Αποτελεί τμήμα του Ατλαντικού Ωκεανού (βλέπε λέξη) και βρίσκεται μεταξύ των χωρών Νορβηγίας-Δανίας-Γερμανίας-Ολλανδίας-Βελγίου-Γαλλίας-Μ.Βρεταννίας. Επικοινωνεί με τον κυρίως Ατλαντικό, μέσω του Στενού της Μάγχης.
***Βόρειος Παγωμένος Ωκεανός (ο): Λέγεται και “Αρκτικός Ωκεανός” (βλέπε λέξη). Είναι η θαλάσσια έκταση, που περιλαμβάνεται στον πολικό/αρκτικό κύκλο και που συμπίπτει με τον παράλληλο του πλάτους 66,5°.
***Βόρειος πόλος (ο): Βλέπε λέξη “ανταρτικός” όπου περιλαμβάνεται ο “Βόρειος και ο Νότιος Πόλος”.
***Βορράς (ο): Ένα από τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα. Τον λέμε και “άρκτος”. Ευρίσκεται πάντα στο αριστερό μας χέρι,όταν είμαστε στραμένοι προς την ανατολή.
***Βορράς, αληθής (ο): Ο αληθινός βορράς που βρίσκεται στον Βόρειο Πόλο. Ο μεσημβρινός του κάθε τόπου είναι στραμμένος και δείχνει τον “αληθή βορρά” αφ΄ενός και αφ΄ετέρου τον “αληθή νότο”.
***Βορράς, μαγνητικός (ο): Επειδή η γη είναι ένας πελώριος μαγνήτης ,έχει κι αυτός τους πόλους του, που βρίσκονται αρκετά κοντά στους γεωγραφικούς πόλους (αληθής βορράς/νότος). Έτσι η μαγνητική βελόνα της πυξίδας μας, προσανατολίζεται προς τους μαγνητικούς πόλους και δείχνει ,στην περίπτωση που είναι στην στεριά η πυξίδα, τον “μαγνητικό βορρά”.
***Βορράς, πυξίδας (ο): Ο βορράς που δείχνει η μαγνητική πυξίδα του σκάφους (επιδρά και ο μαγνητισμός του πλοίου, πλήν του μαγνητισμού του τόπου/γης).
***Βόσπορος (ο): Πορθμός μεταξύ Ευρώπης και Ασίας. Μέσω του Βοσπόρου, επικοινωνεί η Μαύρη Θάλασσα (Εύξεινος Πόντος) με την Προποντίδα (Θάλασσα του Μαρμαρά), η οποία πάλι, διά τού Ελλήσποντου, επικοινωνεί με τα Αιγαίο Πέλαγος/Μεσόγειο Θάλασσα.
***Βουβή θάλασσα (η): Βλέπε λέξη “αποθαλασσία”.
***Βουβό κύμα : Βλέπε λέξη “αποθαλασσία”.
***Βούκινο (το): Ο τηλεβόας, το τρομπόνι, το χωνί, η ντουντούκα, η τρόμπα, η τρόμπα μαρίνα (βλέπε λέξεις).
***Βούλα (η): Η σφαγίδα.
***Βούλιαγμα (το): Η πράξη και το κατάντημα του “βουλιάζω”.
***Βουλιάζω: Βυθίζω,καταποντίζω. Η παροιμία λέει “Μικρή τρύπα ,βουλιάζει μεγάλο καράβι”.
***Βουρκάρι (το): Η λασπώδης περιοχή.
***Βουτιά (η): Στο κολύμπι λέμε την κατάδυση, ειδικά όταν πέφτουμε από κάποιο ύψος. “βουτιά” λέγεται και η κατάδυση των σπογγαλιέων. Επίσης “βουτιά” λέμε, την περιοδική βύθιση της πλώρης του πλοίου κατά τον προνευστασμό του (σκαμπανεύασμα).
***Βότσαλο (το): Το μικρό λιθαράκι που βρίσκουμε στην παραλία. Έχει λεία επιφάνεια, λόγω της συνεχούς τριβής των λιθαριών μεταξύ των, από τον κυματισμό της θάλασσας. Οι αρχαίοι πρόγονοί μας το έλεγαν “κροκάλην” , ονομασία που έμεινε στις μέρες μας ως “κροκάλες”, που ξέρω να λέμε ,συνήθως,τα μεγάλα λιθάρια ιδίως των ποταμών.
***Βουτσί (το): Το βυτίο (βλέπε παρακάτω).
***Βουτώ: Βυθίζω στο υγρό στοιχείο.
***Βραστήρας (ο): Κοινώς “βαπορέτο”. Ο αποστακτήρας. Ο βραστήρας χρησιμεύει για να κάνουμε γλυκό νερό, απ΄ το θαλασσινό, κατάλληλο για να τροφοδοτήσουμε τους λέβητες του πλοίου.
***Βρατσέρα (η): Το λένε καί συνήθως το ακούω, “Μπρατσέρα”. Τύπος ιστιοφόρου πλοίου, που πήρε την ονομασία του από την ιδιότυπη αρματωσιά του. Ολοι μας σιγοτραγουδήσαμε το Λεριανό,παραδοσιακό, τραγούδι “Πότε θα ανοίξουμε πανιά, να κάτσω στο τιμόνι, να δω της Λέρος τα βουνά , να μου διαβούν οι πόνοι…..πάει ο Προύζος να ορτσάρει και ο καιρός δεν σιουντάρει(σιγοντάρει)”. Να σταθούμε λίγο και να δούμε,περιληπτικά, το τι λέει στην εγκυκλοπαίδεια ο Ναύαρχος Λυκούδης “Έίναι κατ΄εξοχήν ακτοπλοϊκό, δεν ανατρέπεται εύκολα (δεν σουρβετάρει εύκολα), χειρίζεται (μανουβράρεται) εύκολα και “ακούει” αμέσως στο τιμόνι, που στρίβει με δοιάκι ,όπως της βάρκας”. Είναι ένα σκαρί 49 ποδών, με πρόβολο (μπομπρέσο) και δύο φλόκους, με ακάτιον που γέρνει ελαφρά προς πρώρα και φέρει τραπεζοειδές πανί (πλωρηά ψάθα), με τον μέγα (μεγάλο άρμπουρο) να έχει ελαφρότατη κλίση προς πρύμα και όμοιο πανί, με το του ακάτιου,την “ψάθα της μαϊστρας” και από πάνω ένα μικρό τετράγωνο πανί,τον “δολωνίσκο” κοινώς”γαπιόνι,που το ανοίγει με γλυκό καιρό και όταν ο άνεμος είναι ούριος”.
***Βράγχια (τα): Τα αναπνευστικά όργανα των ψαριών. ***Βραχονησίδα (η): Λέμε “βραχονησίδα” ένα μικρό νησάκι, όλο πέτρες και χωρίς φυτά,που το ζώνει η θάλασσα από παντού. Οι ναυτικοί μας ονομάζουν “απόνησα”, όσες απ αυτές είναι παράκτιες (βλέπε λέξη) , όπως ο Τούρλος στη ανατολική άκρη της Αίγινας.
***Βρεχάμενα (τα): Το μέρος του σκάφους, που βρίσκεται κάτω από την ίσαλο γραμμή. Τα “ύφαλα” του σκάφους (βλέπε λέξη).
***Βριγαντίνι (το): Το “μπριγαντίνι. Είδος ιστιοφόρου πλοίου.Το “μικρό μπρίκι”.
***Βριζώ(η): Θαλάσσια θεότητα της Ελληνικής Μυθολογίας, που λατρεόταν,ιδίως, στη Δήλο. Σ΄αυτήν προσέφευγαν οι μητέρες και οι γυναίκες των ναυτιλλομένων, για προσσία των αγαπημένων τους στη θάλασσα.Τα αφιερώματα ήταν πήλινεες βάρκες,ομοιώματα θαλάσσιων φυτών/αντικειμένων,αλλά αποκλειόντουσαν τα ομοιώματα ψαριών.
***Βρίκι (το): Το “μπρίκι” (βλέπε λέξη).Είδος ιστιοφόρου πλοίου.
***Βρόχος με καντηλίτσα (ο): Ο “κόμπος του βρόχου” είναι σε όλους γνωστός. Οι ναυτικοί κάνουν ένα “βρόχο” με “καντηλίτσα”(βλέπε λέξη) και τον χρησιμοποιούν, σχεδόν αποκλειστικά, σε όλες τις δουλειές.
***Βρύχιος (ο): Ο βαθύς,το βάθος της θάλασσας. Επίσης,στο λεξικό του Ζαλούχου (εκδ.1899) βρήκα ότι η λέξη “βρύξ” σημαίνει “βάθος θαλάσσης”. Επίσης ,να μην ξεχνάμε την λέξη “υποβρύχιο” και ότι το λιοντάρι ¨”βρυχάται” , επειδή βγάζει αυτόν τον βαθύ ήχο, όταν φωνάζει/μουγκρίζει.
***Βύθια κυκλοφορία της θάλασσας(η): Η κυκλοφορία των ρευμάτων στα βαθιά νερά των ωκεανών.
***Βυθίζω: Καταποντίζω,βουλιάζω,καταποντίζω. ***Βύθισμα (το): Το βύθισμα ενός σκάφους είναι, το πόσο βαθειά μπαίνει αυτό στο υγρό στοιχείο και μετριέται από την τρόπιδα (καρένα) μέχρι την ίσαλο γραμμή (βλέπε λέξη). Το βύθισμα αλλάζει όταν ο μεταβάλλεται το βάρος του. Σε περίπτωση που το πλοίο έχει μεγαλύτερο βύθισμα στην πρύμη,απ΄ότι στην πλώρη, τότε λέγεται “έμπρυμνο”. Εάν έχει μεγαλύτερο βύθισμα στην πλώρη, απ΄΄ότι στην πρύμη, λέγεται”έμπρωρο”.
***Βυθοκόρος (η): Κοινώς “φαγάνα” (βλέπε λέξη) .Το σκάφος που χρησιμοποιείται αποκλειστικά για την εκσκαφή και ισοπέδωση των πυθμένων του υγρού στοιχείου. Σημειώνεται με την σύντμηση Β/Θ.
***Βυθομέτρηση (η): Η εξακρίβωση του βάθους του υγρού στοιχείου.
***Βυθομετρικός χάρτης: Ναυτικός χάρτης όπου αποτυπώνεται το ύφαλο του εδάφους του βυθού της θάλασσας.
***Βυθόμετρο (το): Η συσκευή με την οποία εξακριβώνουμε το βάθος στο υγρό στοιχείο.
***Βυθός (ο): Κοινώς ο “πάτος”,δηλαδή η στερεά γήινη επιφάνεια,πάνω από την οποίαν υπάρχει ο όγκος του υγρού στοιχείου. Είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζουμε την μορφολογία και το είδος του βυθού, για την ασφάλεια ΄των πλοίων.
***Βυθός κρεμαστός: Κοινώς τα “κρεμαστά νερά”,όταν η κλίση του βυθού είναι απότομη.
***Βυθοσκόπιο (το): Κοινώς το “γυαλί” που χρησιμοποιούμε στο ψάρεμα για κατόπτευση , ειδικά με καμάκι (βλέπε λέξη). Το λένε κάποιοι και “βισταλόγκα” (βλέπε λέξη).
***Βυκάνη (η): Κοινώς η “μπουρού” (βλέπε λέξη) . Κοχύλι που χρησίμευε σαν ηχητικό όργανο για να δηλώση την παρουσία σκάφους μέσα στην ομίχλη. Η εξέλιξή του ήταν, η κατασκευή του “βούκινου”,που χρησίμευε στην ακοή ,όταν δεν ακούγαμε καλά. ***Βυτίο (το): Το βαρέλι (βλέπε λέξη).
Copyright by PaSidi - Greek SailBoat Owners Association