Ονοματολόγιον Ιστιοφόρων Νικόλαος Ηλίας Αξ. ΠΝ ε.α

Στο αρχείο μου βρήκα αυτήν την ιστορία,που λίγο πολύ όλοι ή σχεδόν όλοι γνωρίζουμε και σκέφτηκα να την αντιγράψω και να την αναρτήσω. Το βιβλίο είναι του Η.Φ. Κανελλόπουλου “Ονοματολόγιον Ιστιοφόρων¨” έκδοση 1890.
—-Στη συνέχεια αρχίζουν οι περιπέτειες του ναυτικού ονοματολογίου που αντί να κωδικοποιήσει την ναυτικήν ορολογίαν επέφερε τέτοια σύγχυση που ο απόηχός του φθάνει ως τις μέρες μαςΜια ιδέα για τον αντίκτυπο…..έγραφε ο Μ..Γούδας, που παρ΄όλο που ήταν κι αυτός φανατικός οπαδός του “εξελληνισμού” και αναγνώριζε πως “οπωσδήποτε το έργον της επιτροπής του ναυτικού ονοματολογίου υπήρξεν επιτυχές” προλογίζοντας το 1898 το “Γαλλο-ελληνικόν Λεξικόν των Ναυτικών Όρων” του Λ.Παλάσκα έγραφε για την επιτροπή πως: ” Την συμπλήρωσιν του ονοματολογίου και την εκκαθάρισιν αυτού από των ξενικών όρων ανεζήτησεν όχι μόνον εις τας πηγάς των αρχαίων κειμένων, αλλά και εις αυτούς τος νεκρούς πλέον τύπους της αρχαίας ελληνικής γλώσσης…..τους οποίους οιονδήποτε παιδεύσεως ρεύμα δεν θα δυνηθεί ποτέ να φέρη εις το στόμα του ελληνικού λαου” και που θα “ηδύνατο ίσως παραλειφθώσι και το τότε το ναυτικόν μας ονοματολόγιον,το εις την υπηρεσίαν ούτω επιβαλλόμενον , θα ηδύνατο τελείως να υποκαταστήσει το κοινοβαρβαρικόν οματολόγιον των ενετικών γαλερών” Το τι έγινε με την πρώτη δοκιμή για την εφαρμογή του ναυτικού ονοματολογίου ξεπερνάει την φαντασία και του πιο ταλαντούχου ευθυμογράφου..Κάποιος με την υπογραφή “Πρωτεσίλαος” μας άφησε μια αρκετά ζωντανή περιγραφή της πρώτης ” πρόβας τζενεράλε” που έγινε επί του “ατμοδρόμωνος Αμαλία (κατά τον Σ.Λυκούδη η δοκιμή έγινε στον δρόμωνα Λουδοβίκο). Στην πρώτη αυτή εφαρμογή οι προσδοκίες της επιτροπής διαψεύσθηκαν με τον πιο αξιοθρήνητο τρόπο. Γράφει λοιπόν ο Πρωτεσίλαος: ¨αλλά ενώ αυτά διέτασσε το Υπουργείον (πρόκειται για την διαταγή που παραθέσαμε παραπάνω) το κατώτερον προσωπικόν των πληρωμάτων άλλας βουλάς είχε : Τζώρηδες, αρβανίτες με αφάνταστη χονδροκεφαλιά δεν μπορούσαν να κρατήσουν στην κόκα τους λογιωτατισμούς του νέου επισήμου Ναυτικού Ονοματολογίου και να γίνουν αρχαιοπρεπείς , αλλάζοντας εκφράσεις και ναυτικούς όρους αιώνων, που τους κληρονόμησαν από τους παππούδες τους στο διάστημα των εθνικών περιπετειών της χώρας μας και της συνεργασίας των με τα ξένα Ναυτικά της Δύσεως. Και δεν είχαν άδικο οι άνθρωποι όταν τους έλεγαν “ανέκτην” ένα από τα πολλά σχοινιά της εξαρτίας του πλοίου, που φυσικό ήταν να το ακούνε και να το αποστηθίζουν ως “ανέστης” .Κι ακόμα και τούτο μέσα στα πολλά ο “στηθιούρχος”, άλλο σχοινί που εχρησιμοποιείτο και την πτύξη των πανιών, για αυτούς ‘ήταν ο “στηθούχος”. Ο κέλης ,η ελαφρά και ταχεία βάρκα του Κυβερνήτου , ελέγετο απ αυτούς “Γκέλης”, ίσως από την αλβανική διάλεκτο όπου η λέξις σημαίνει κόκκορα. Ο πτυχιούχος ναύτης ,εκαλείτο απ΄αυτούς “πετυχιούρχος” ο οιακιστής “τσαπιστής” ο έκφορος “έμφορος” και ο ύπαρχος “‘έπαρχος”.Μέσα σ΄αυτήν την κατάσταση ξεκίνησε το “Αμαλία” που ταξίδευε “πάσιν ιστίοις” στον Σαρωνικό. Απ΄την γέφυρα ο Παλάσκας δίνει το πρώτο παράγγελμα: “Έτοιμοι προς αναστροφήν” και συνεχίζει ο Πρωτεσίλαος “Όλοι θυμηθήκανε πως αυτό εσήμαινε εκείνο,που ως τότε το έκαμναν με το παράγγελμα “όρτσα λα μπάντα” δηλαδή να γυρίσει το πλοίο. Το δεύτερο παράγγελμα ήταν ” άγε δη” που κατά τον νέον κανονισμόν εδίδετο όταν επρόκειτο να γίνουν πολλές κινήσεις η μία έπειτα από την άλλην.Αυτό όμως το ” άγε δη” αν και τους είχαν εξηγήσει πολλές φορές δεν μπορούσε να χωρέσει στην κεφάλα των ναυτών. .Έπρεπε να αναλυθεί τί εσήμαινε.Δηλαδή να δοθούν στο πλήρωμα λεπτομερή παραγγέλματα για τις κινήσεις που θα εξετελούντο.–‘Άρχισε λοιπόν από την γέφυρα να εξηγείται το “άγε δή” λεπτομερώς ως εξής : “αρτέμονας έα” , “Κάτω τον οίακα” , “Την κέρκον αντίβαλε” . Το καθένα από αυτά τα ….επεξηγηματικά(!) αυτά παραγγέλματα αφορούσε ορισμένη ομάδα ανδρών του πληρώματος που έπρεπε να εκτελέσει την εν λεπτομερεία διατασσομένη κίνηση.–Αλλά την ζάλην που επροκάλεσε στις ναυτικές εκείνες κόκες το “άγε δη” ,την επέτεινε ο ορμαθός των επεξηγηματικών εκείνων παραγγελμάτων και ο καθένας ερωτούσε τον διπλανό του -Τσε θοτ ρε?(Τί λέει ρε?)–Και ο Πρωτεσίλαος καταλήγει:”Ο ύπαρχος που εστέκετο στο πρόστεγο , βλέποντας ότι το “Αμαλία” λόγω του ακατανόητου των διδομέμων παραγγελμάτων εκινδύνευε να μεταβληθεί σε νεώτερον πύργο Βαβέλ, αλλά να πάθει και ζημίες , έσωσε την κατάσταση με την κατωτέρω ερώτηση που απηύθυνε στον κυβερνήτη και η οποία έμεινε έκτοτε ιστορική , γιατί εκτός των άλλων εξεφωνήθη σε άπταιστον καθαρεύουσα “Σύγχυσις γλωσσών και ιδεών κύριε Κυβερνήτα. Ερμηνεύσω ουν αυτοίς Αλβανιστί”” .Πράγμα που έγινε και έτσι σώθηκε η κατάστασις”