Η άλως”και ο “ανθήλιος/αντήλιος- Νικόλαος Ηλίας ΠΝ ε.α

Αγαπητοί ,αυτόν τον καιρό και ειδικά με τον γερό αέρα,μου ήρθε στο μυαλό η “άλως”και ο “ανθήλιος/αντήλιος” ,όπως τους έζησα, με τις θύελλες που έβγαλαν και θέλησα να τα μοιραστώ. Πάντα ,σ΄αυτά που θα σας πω,να έχετε κατά νουν ,αυτό που μου είπε ένας ψαράς στη “Βουλή των Ψαράδων” της Σύρας ,”εγώ θα σου πω τα σημάδια του καιρού, αλλά να ξέρεις ότι, καμιά φορά η φύση τα χωνεύει και δεν σου βγαίνουν.Εσύ όμως να παίρνεις οπωσδήποτε τα μέτρα σου.” Θα αρχίσω με την άλω.
Ήταν Φεβρουάριος μήνας, περί το τέλος της 10ετίας του 1970 και καθώς ανέβαινα από Κρήτη προς Ναύσταθμο Σαλαμίνας,ήμουνα Κυβερνήτης σ΄ένα Πολεμικό Πλοίο, κάπου μεταξύ Φαλκονέρας και Ζούρβας ,σε μια κατά τα άλλα σχετικά ήρεμη θάλασσα,όταν εκείνο το βράδυ είδα την σεληνιακή άλω {μια περιφέρεια κύκλου, σαν φωτοστέφανο,γύρω από το φεγγάρι (βλέπε Εικ.1),δηλαδή το φεγγάρι και σε δυο -τρία μπόγια φεγγαριού μακρυά απ΄αυτό,γύρω-γύρω ένα στεφάνι ,πάχους περίπου μισό με ένα μπόι φεγγαριού.Στο μεταξύ ,στεφανιού και σελήνης διάστημα του αλωνιού, το χρώμα του ουρανού ήταν ,περίπου, όπως κι έξω απ΄το φωτοστέφανο}.Ηταν η πρώτη φορά που συναντούσα αυτό το φαινόμενο και αμέσως ήρθαν στο μυαλό μου τα λόγια του καθηγητού της μετεωρολογίας Βουρλάκη,στη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων,που μας επιστούσε την προσοχή για, πιθανή ,επερχόμενη θύελλα.Θορυβήθηκα και μέχρι να καταπλεύσουμε στον Ναύσταθμο Σαλαμίνας, μετά από 5ωρο περίπου απ΄την παρατήρηση, καθόμουνα σε “αναμένα κάρβουνα” που λένε.Πράγματι,σχεδόν μόλις καταπλεύσαμε ,βγήκε απαγορευτικό απόπλου.Ξαναείδα άλω,ένα καλοκαίρι στην Ακράτα ,απόστρατος πια και σταυροκοπήθηκα,σκεπτόμενος τους ανθρώπους που ήταν στη θάλασσα.
Για να πούμε, όμως, δυο λόγια για αυτήν.
Ο φωτεινός αυτός κύκλος,η άλως, είναι το αποτέλεσμα της διάθλασης και της ανάκλασης των ακτίνων του Ήλιου ή της Σελήνης, καθώς προσπίπτουν στους παγοκρυστάλλους των νεφών,ένα φαινόμενο όχι συνηθισμένο αλλά όχι και σπάνιο στην Ελλάδα.Τα νέφη από παγοκρυστάλλα είναι τα θυσανοστρώματα(cirrostratus-Cs) ή οι θύσανοι(cirrus Ci)(βλέπε Εικ.2 που βρήκα στο διαδίκτυο) .Για τους θύσανους είπαμε σε μια προηγούμενη ανάρτηση.
Τα θυσανοστρώματα είναι λεπτά νέφη σαν σεντόνια/πέπλα ,λευκά ή γκρι ανοιχτό,ημιδιαφανή(το φως του ήλιου/σελήνης γίνεται θολό),καλύπτουν σχεδόν ολόκληρο τον ουρανό και όταν πυκνώσουν θα φέρουν βροχή σε περίπου 20 ώρες(βλέπε Εικ.4+5).
Συχνά σχηματίζουν φωτεινό κύκλο,με τα χρώματα της ίριδας, γύρω από τον ήλιο ή το φεγγάρι που ονομάζεται ηλιακή ή σεληνιακή άλως- φωτοστέφανο (halo)(Εικ.3-ΗΛΙΑΚΗ ΑΛΩΣ στο Πρ.Ηλία ,πάνω από την γειτονιά μου στο Βαθύ της Σάμου ,από τον Μανώλη Θράβαλο+Εικ.1 ΣΕΛΗΝΙΑΚΗ ΑΛΩΣ) . Να θυμηθούμε ότι κι εμείς σήμερα χρησιμοποιούμε την λέξη “άλως”, λέγοντας το “αλώνι” και όχι μόνον.
Αναλόγως της θέσης που βρίσκεται ο ήλιος/σελήνη,μπορεί το φαινόμενον της άλω να συνοδεύεται και από άλλα φαινόμενα, με τα οποία συνδιάζεται.Μερικά απ΄αυτά είναι οι παρήλιοι,οι παρασελήνες,ως και ο ανθήλιος.Για αυτά όμως και επειδή τον ανθήλιο/αντήλιο (δεν θυμάμαι πια, γιατί τον αποκαλώ “αντήλιος”,αφού το κανονικό είναι “ανθήλιος”) και τον καιρό που έβγαλε την άλλη μέρα αυτό το φαινόμενο, που τα έζησα στη Κεφαλονιά, θα τα πούμε μια άλλη φορά ,να είμαστε καλά.
Βέβαια υπάρχουν κι άλλα που διάβασα γι αυτά τα σύννεφα και την άλω ,αλλά πρόκρινα μόνον τα παραπάνω.
Παρακάτω σας παραθέτω μερικά, που μάζεψα από διάφορες αναφορές του φαινομένου:
–“Κύκλο έχει το φεγγάρι για βροχή και ανεμοζάλη.”
–“Του ήλιου κύκλος άνεμος του φεγγαριού χειμώνας.”
–“Άλως με άνεμο και το βαρόμετρο κατεβαίνει είναι “σημείο” κακοκαιρίας.”
–“Άλως χωρίς αέρα και το βαρόμετρο είναι στάσιμο , σημαίνει βροχή.”
–“Όταν σχηματίζεται άλως γύρω από τον ήλιο, προαναγγέλει βροχές ή σφοδρούς ανέμους)(Μ.Βασίλειος)
–Ακόμα, λένε ότι όταν γύρω απ’ το φεγγάρι υπάρχει θαμπάδα οι ναυτικοί περιμένουν αέρα τις επόμενες μέρες. Επίσης, όταν υπάρχει “αλώνι” (κύκλος) γύρω από το φεγγάρι, θα έχει φουρτούνα. Μάλιστα γίνεται και διαχωρισμός: Όταν το “αλώνι” είναι μικρό, ο καιρός θα χαλάσει σύντομα, ενώ όταν είναι μεγάλο, αργεί να χαλάσει. Ανάλογα με τα βαρομετρικά χαμηλά, από το σημείο του ορίζοντα που θα χαθεί το πρώτο κομμάτι των κύκλων (μεγάλο αλώνι), βγάζουν το συμπέρασμα αν ο καιρός θα είναι νοτιάς ή βοριάς.
–Όταν έβλεπαν το φεγγάρι θαμπό, έλεγαν πως θα έρθει κακοκαιρία και δε λύνανε τους κάβους να πάνε στη δουλειά. Αν το φεγγάρι ήταν καθαρό, περίμεναν καλοκαιρία.
–Αν το φεγγάρι ή ο ήλιος έχουν κύκλο γύρω τους (την ονομαζόμενη άλω),θα επιδεινωθεί ο καιρός.
–Mια σειρά ενδείξεων προσέγγισης κυκλώνα: Αρχικά,εμφάνιση θυσανοειδών νεφών από δυτικά.Σταδιακή εξάπλωση αυτών των νεφών στον ουρανό,σαν λεπτά νήματα που συγκλίνουν,συνήθως,προς ένα σημείο του ορίζοντα,όπου πρωτοεμφανίστηκαν αρχικά.Ο άνεμος πέφτει τελείως(άπνοια).Η ατμόσφαιρα γίνεται θερμή και η ορατότητα αυξάνεται ασυνήθιστα.Αργότερα τα θυσανοειδή σύννεφα πυκνώνουν,η νέφωση μετατρέπεται σε θυσανοστρώματα και η ένταση του ανέμου δυναμώνει(καθορίζουμε με την γνωστή μέθοδο πλάτη στον αέρα,το σημείο διευθυνσης του κυκλώνα) .Αν η νέφωση πυκνώνει στο σημείο αυτό,η νέφωση αυτή συνδέεται με το κέντρο χαμηλής πίεσης.Εμφάνιση γύρω από τον ήλιο κύκλοι(άλως).